Smartwatches en sporthorloges

Tegenwoordig kun je je hartslag gemakkelijk bijhouden met een smartwatch of sporthorloge. Maar wat betekenen de meldingen? En zijn de meldingen betrouwbaar? Dat lees je op deze pagina.

Een smartwatch is een slim horloge met een digitaal schermpje in plaats van klassieke wijzerplaat. Naast het geven van de tijd is het ook een soort verlengstuk van je smartphone. Denk aan bellen, muziek luisteren en apps gebruiken. Maar ook kun je het horloge gebruiken om je hartslag te meten, je activiteit bij te houden en bijvoorbeeld te controleren of je goed slaapt. Sommige horloges kunnen ook een eenvoudig hartfilmpje maken. Een sporthorloge, of een activity tracker, is vaak wat simpeler. Ze meten je gezondheid- en fitnessgegevens. Maar ook deze kunnen soms een eenvoudig hartfilmpje maken en je slaap of zuurstofsaturatie meten.

Je draagt hem met een band om je pols. Het is belangrijk dat de band goed aansluit, maar niet té strak zit. De sensoren moeten contact maken met je huid, zodat ze bijvoorbeeld je hartslag kunnen gaan meten.

De snelheid waarmee het hart klopt (hartfrequentie) is niet altijd hetzelfde. Het hart klopt sneller als het lichaam meer zuurstof nodig heeft. Als je slaapt, is je hartslag ook het laagst. De hartslag kan dan teruglopen tot minder dan 50 slagen per minuut. Normaal ligt de hartslag van een volwassene in rust tussen de 60 en 100 slagen per minuut. Bij inspanning kan deze oplopen naar 180, soms zelfs boven de 200. Dat is geen probleem als je hartslag niet te snel oploopt en na afloop weer geleidelijk afzakt.

Sommige apparaatjes geven een melding als er een onregelmatig hartritme wordt gemeten. Bij een afwijkend ritme is het altijd goed om te kijken of het om een fout door het horloge kan gaan. Je kunt de meting dan nog een keer doen. Bij een onregelmatig ritme kan het bijvoorbeeld gaan om boezemfibrilleren. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Krijg je regelmatig de melding van onregelmatig hartritme, of heb je klachten, ga dan naar je huisarts.

Er zijn smartwatches en activitytrackers die een eenvoudig hartfilmpje (ECG) kunnen maken. Dit geeft meer informatie dan het hartritme dat automatisch gemeten wordt. Je kunt bijvoorbeeld een hartfilmpje maken als je de waarschuwing krijgt dat je een onregelmatig hartritme hebt. Zo’n eenvoudig ECG geeft een indruk of je hartritme normaal is.

Wel geeft het minder informatie dan een hartfilmpje dat een arts kan maken. Maar het kan bijvoorbeeld helpen om boezemfibrilleren op te sporen. Je kunt het hartfilmpje laten zien aan je arts. Alleen een arts kan beoordelen of er sprake is van een hartritmestoornis.

Voor een hartfilmpje moet je echt even gaan zitten en een speciale app openen. Je krijgt aanwijzingen van de app om 1 of meer vingers op een knop of op de rand van je apparaatje te plaatsen. Dan moet je meestal 30 seconden rustig zo blijven zitten.

Het normale ritme van de hartslag is niet helemaal regelmatig. Er zijn kleine verschillen in de tijd tussen 2 hartslagen. Dit heet ook wel hartritmevariabiliteit of HRV. Er zijn allerlei apps voor smartwatches die de HRV meten. Een hoge HRV is een aanwijzing voor een gezond en flexibel hart dat goed reageert op stress. Het past zich aan bij veranderingen in jouw situatie of omgeving. Een lage HRV kan wijzen op stress, vermoeidheid, of mogelijke gezondheidsproblemen zoals hartziekten.

Het is moeilijk in het algemeen te zeggen wat een goede waarde is. Je kunt voor jezelf wel de veranderingen bekijken van je HRV. Als je HRV plotseling verandert of de HRV blijft een poos lager dan normaal, dan kan dat te maken hebben met gezondheidsproblemen. Probeer dan extra te letten op een gezonde leefstijl. Ga naar de huisarts als je echt klachten hebt.

Sommige smartwatches en activity trackers meten de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Dit heet ook wel de bloedsaturatie. Bij gezonde personen is de bloedsaturatie meestal tussen de 95 en 100%. Een iets lagere hoeveelheid is nog geen probleem, maar onder de 90% is de hoeveelheid te laag. Bij te weinig zuurstof in het bloed kun je klachten krijgen zoals benauwdheid, moeheid, verwardheid en onrust. Je kunt een smartwatch gebruiken om dit te meten. Let wel op: niet elk apparaat is even betrouwbaar. Hecht dus niet te veel waarde aan de resultaten. Mocht je ergens over twijfelen of je zorgen maken, ga dan altijd naar een huisarts.

Sporters kunnen een smartwatch, sporthorloge of activity tracker gebruiken om tijdens het sporten te zien wat hun hartslag is, of de hoeveelheid zuurstof in het bloed te meten. Je kunt dan bijvoorbeeld een meer of minder zware training doen op basis van je hartslag. Als je bang bent dat een bepaalde inspanning of sport te zwaar is voor je hart, overleg dan met je arts of laat een sportmedisch onderzoek doen.

Oudere man kijkt op smartwatch naar hartslag

Voor je gezondheid is het belangrijk om goed te slapen. Veel smartwatches en activity trackers kunnen slaap meten. Je moet daarbij wel bedenken dat het een inschatting is. Het apparaatje gebruikt meestal verschillende metingen en bepaalt op basis daarvan of je slaapt en hoe diep je slaapt. De metingen die daarbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld hoeveel je beweegt en wat je hartslag is.

Of zo’n inschatting van de slaap betrouwbaar is, is afhankelijk van de kwaliteit van het apparaatje. Maar ook van jouw persoonlijke kenmerken. Als je bijvoorbeeld veel beweegt in je slaap, dan kan het zijn dat het apparaat denkt dat je wakker bent.

Informatie over slaap van dit soort apparaatjes is goed om een idee te krijgen van je slaapgedrag.

De apparaatjes kunnen allerlei informatie geven over je gezondheid. De betrouwbaarheid van de metingen verschilt tussen merken en typen. Als je een goede kwaliteit smartwatch of activity tracker hebt, dan kunnen de metingen redelijk tot goed betrouwbaar zijn.

Het is handig en leuk om dingen te meten rondom jouw gezondheid, maar je kunt je daardoor ook zorgen gaan maken. Je kunt bijvoorbeeld onterecht gaan denken dat er iets mis is met je hart, als je hart eens wat sneller slaat. Of als je per ongeluk verkeerd meet. Het is daarom belangrijk om te weten wat jouw gemeten waardes precies betekenen. Maak je je veel zorgen of heb je klachten? Dan kun je altijd om uitleg vragen aan je arts.

Mijn smartwatch geeft een melding over onregelmatige hartslag. Moet ik naar de huisarts?
Als je een melding krijgt over een onregelmatige hartslag, dan hoef je niet meteen ongerust te zijn. Het kan een onnauwkeurige meting zijn van de smartwatch. Je kunt nog eens opnieuw meten.
Als je meerdere keren dit soort meldingen krijgt of als je ook klachten hebt, dan is het een goed idee om het met de huisarts te bespreken. Je huisarts kan beoordelen of er iets aan de hand is en of verder onderzoek nodig is.
Ik heb een hele lage hartslag. Moet ik daarmee naar de huisarts?
Bij een hartslag lager dan 60 spreken we van een lage hartslag. In slaap kan dat nog wat lager zijn. Over het algemeen kan een lage hartslag geen kwaad, zolang je er geen last van hebt.
Als je klachten hebt van de lage hartslag of als je je ongerust maakt hierover dan adviseren wij je om het te bespreken met de (huis)arts.
Mijn smartwacht meet een hoge hartslag in rust. Moet ik daarmee naar de huisarts?
Soms heb je in rust een hoge hartslag, boven de 100 slagen per minuut. Dat hoeft geen probleem te zijn en kan aan de situatie liggen. Zo kun je bijvoorbeeld bij koorts een hogere hartslag hebben. Ook bij hevige emotie of angst gaat de hartslag omhoog. Meestal gaat het vanzelf over als de situatie verandert.
Als je in rust vaak een hoge hartslag hebt zonder duidelijke oorzaak, bespreek het dan met je huisarts.
Mijn hartslag gaat ineens omhoog bij opstaan. Is dat erg?
Nee, dat is op zich een normale reactie. Als je plotseling opstaat, zakt er door de zwaartekracht meer bloed naar je benen. De bloeddruk kan dan tijdelijk dalen. Je lichaam moet zich snel aanpassen om te zorgen dat er toch voldoende bloed naar de hersenen en andere organen gaat. Eén van de manieren om daarvoor te zorgen is het verhogen van de hartslag.
Als je er veel last van hebt of als je duizelig wordt bij opstaan, dan is het verstandig om het met je huisarts te bespreken.
Mijn hartslag is erg hoog bij inspanning. Moet ik me zorgen maken?
Bij inspanning gaat de hartslag omhoog. Dat is normaal. Hoe zwaarder de inspanning, hoe hoger de hartslag. Hoe hoog de hartslag bij inspanning kan worden, verschilt van persoon tot persoon.
Als je bang bent dat een bepaalde inspanning of sport te zwaar is voor je hart, dan kun je een sportmedisch onderzoek laten doen.
Mijn hartslag stijgt snel bij inspanning. Moet ik me zorgen maken?
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor een snelle stijging van de hartslag. Misschien is je lichaam nog onvoldoende gewend aan de inspanning of train je te intensief. Uitdroging als je te weinig drinkt bij inspanning kan ook een hogere hartslag veroorzaken.
Soms is het goed om medische hulp in te schakelen:
- Als je bij de hoge hartslag ook pijn op de borst hebt tijdens inspanning. Stop dan meteen. Bel 112 als het na 5 minuten rusten niet minder wordt. Wordt het na 5 minuten beter, bespreek het dan met je huisarts.
- Als de hartslag niet alleen snel, maar ook onregelmatig is. Bespreek het met je huisarts. Het kan wijzen op een hartritmestoornis.
- Als je bij inspanning moeite hebt met ademhalen, of extreem vermoeid of duizelig bent. Bespreek het met je huisarts.
Ik blijf lang na inspanning een hoge hartslag houden, kan dat kwaad?
Dit heeft waarschijnlijk iets te maken met hoe getraind je bent. In de eerste minuut na de inspanning daalt de hartslag het sterkst. In de minuten daarna zakt de hartslag geleidelijk aan weer terug naar de normale rusthartslag. Hoe sneller je hartslag na inspanning weer op je normale niveau zit, des te fitter je bent.
Mijn hartslag is hoog in rust en laag bij inspanning. Is dat erg?
Als hoogte van de hartslag hart niet past bij de inspanning die je levert, dan kan er iets mis zijn met de regeling van het hartritme. Controleer eerst of het een meetfout kan zijn. Als dit bij herhaalde metingen zo blijft, is het verstandig om het met je huisarts te bespreken. De huisarts kan beoordelen of onderzoek naar de oorzaak nodig is.
Mijn smartwatch geeft de melding dat ik een onregelmatige hartritme heb. Moet ik me zorgen maken?
Sommige apparaatjes geven een waarschuwing als er een afwijkend hartritme wordt gemeten, bijvoorbeeld boezemfibrilleren. Je krijgt dan een melding met soms het advies om contact op te nemen met je arts. Alleen een arts kan beoordelen of er ook echt sprake is van een hartritmestoornis.
Bij een afwijkend ritme is het altijd goed om te kijken of het om een storing kan gaan. Je kunt de meting dan nog een keer doen. Metingen kunnen bijvoorbeeld fout gaan omdat het apparaatje niet op de goede plaats zit of te los zit. Of de meting gaat fout omdat je beweegt.
In de nacht is de hartslag hoger dan de rusthartslag overdag. Moet ik hiermee naar de huisarts?
Als je een hoge hartslag tijdens slaap hebt zonder verdere klachten is dat op zich geen reden om je zorgen te maken. Bij angst, stress of opwinding gaat de hartslag omhoog. Dit kan ook voorkomen tijdens slaap of dromen. Ook piekeren tijdens de nachtelijke uren kan leiden tot een hogere hartslag. Het is wel verstandig om te overleggen met je art als je ook andere klachten hebt die kunnen wijzen op een hartprobleem.
Hoe kies ik een smartwatch die bij mij past?
Er zijn veel soorten smartwatches, activity trackers en hartslagmeters te koop. Elk met zijn eigen mogelijkheden om je gezondheid te meten. Je kunt daarbij ook denken aan andere eigenschappen, bijvoorbeeld waterdichtheid of het tracken van de menstruatiecyclus. Kijk goed naar de wensen die jij hebt, en maak op basis daarvan een keuze voor een smartwatch. Denk daarbij ook aan de comptabiliteit met het besturingssysteem van je telefoon.
De Hartstichting geeft geen informatie over de kwaliteit en betrouwbaarheid van merken en types. Ook spreken wij geen voorkeur uit. Wij willen onze onafhankelijkheid bewaren.
De Consumentenbond doet regelmatig onderzoek naar smartwatches. Op die website is ook een keuzehulp te vinden.