Vrouwen en hart- en vaatziekten

Signalen dat er iets mis is met het hart zijn bij vrouwen vaak minder duidelijk dan bij mannen. Daarom worden hartziekten niet altijd op tijd herkend. 

Enkele feiten over de verschillen tussen mannen en vrouwen:

  1. Symptomen bij een hartinfarct zijn bij vrouwen vaak anders dan bij mannen.
  2. Vrouwen die tijdens de zwangerschap last hebben van sterk verhoogde bloeddruk of zwangerschapsdiabetes lopen meer risico op het krijgen van hart- en vaatziekten op latere leeftijd.
  3. Hartklachten worden vaak verward met overgangsklachten.
  4. Slagaderverkalking ontwikkelt zich bij vrouwen in het hart anders dan bij mannen

Minder duidelijke signalen bij vrouwen

Typisch bij een hartinfarct is de beklemmende of drukkende pijn op de borst die kan uitstralen naar de bovenarmen, hals, kaken, rug en maagstreek. Deze pijn duurt ook in rust langer dan 5 minuten en kan samengaan met zweten, misselijkheid of braken.

Ook bij vrouwen komen deze typische klachten voor. Maar daarnaast hebben vrouwen - vaker dan mannen - een of meer van de volgende klachten:

  • pijn in de bovenbuik, kaak, nek of rug
  • pijn tussen de schouderbladen
  • kortademigheid
  • extreme moeheid
  • duizeligheid
  • onrustig gevoel, angst, snelle ademhaling

Bekijk of download het herkenkaartje hartinfarct

 

Stil infarct

Soms gaat een hartinfarct ongemerkt voorbij. Dit wordt een stil infarct genoemd. Vaak komt dit bij toeval aan het licht, bijvoorbeeld bij het maken van een hartfilmpje. Bij vrouwen komt zo'n stil infarct vaker voor dan bij mannen. 

Hartklachten en overgang

Overgangsklachten hebben veel overeenkomsten met hartklachten. Bij hartkloppingen of vermoeidheid wordt vaak aan de overgang gedacht. Maar deze klachten kunnen ook van het hart afkomstig zijn.

Wees extra alert als:

  • u langer aanhoudende klachten heeft, zoals extreme vermoeidheid, duizeligheid of kortademigheid
  • er hart- en vaatziekten voorkomen in uw familie, vooral bij familieleden onder de 60
  • u al weet dat u risicofactoren heeft voor hart- en vaatziekten
  • zwangerschapscomplicaties in het verleden heeft gehad: zwangerschapsdiabetes, een hoge bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging
  • u al vroeg in de overgang was

Natuurlijk bescherming voor de overgang

Uitingen van hart-en vaatziekten ontstaan gemiddeld 7-10 jaar later bij vrouwen. Tot de overgang lijken vrouwen een soort van bescherming te hebben tegen hart- en vaatziekten. Dit komt mogelijk door de typisch vrouwelijke hormonen. Eenmaal boven de 70 jaar komen hart-en vaatziekten bij hen meer voor.

Vrouwspecifieke risicofactoren

Vrouwen en mannen hebben dezelfde risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Toch ontstaat een hoge bloeddruk, hoog cholesterol, overgewicht en diabetes bij vrouwen vaak op latere leeftijd dan bij mannen.

Enkele feiten:

  • Roken op jonge leeftijd heeft voor vrouwen mogelijk ernstigere gevolgen dan voor mannnen.
  • Bij mannen hoopt vet zich vaker op in de buikholte en bij vrouwen zit het vaker rondom de heupen.
  • Bij vrouwen stijgt het cholesterolgehalte vaak pas na de overgang, bij mannen stijgt dit al eerder.
  • Vrouwen krijgen vaak pas na de overgang een hoge bloeddruk, terwijl mannen hier al veel jonger mee te maken hebben.
  • Een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap of zwangerschapsdiabetes verhoogt het risico op hart- en vaatziekten op latere leeftijd
  • Slagaderverkalking ontwikkelt zich bij vrouwen vaak anders dan bij mannen.

Uitleg: verschil in slagaderverkalking tussen mannen en vrouwen

Hart- en vaatziekten kunnen ontstaan door het dichtslibben van de slagaders. Dit heet slagaderverkalking of atherosclerose. Het proces verloopt bij vrouwen soms anders dan bij mannen.

  • Mannen: Vernauwingen zitten meestal opeengehoopt in een grotere tak van de kransslagaders
  • Vrouwen: De grotere takken van de kransslagaders zijn vaak schoon. De vernauwingen ontstaan over een grotere lengte en bevinden zich vaker in de kleinere bloedvaten. Ook ontwikkelen ze zich in een langzamer tempo. Dit wordt ook wel het microvasculair syndroom genoemd.

Bij bijna 80% van de vrouwen onder de 60 met angina pectoris zijn er bij een hartkatheterisatie geen vernauwing in de kransslagaders zien. Toch heeft ongeveer de helft vernauwingen in de kleine uitlopers van de kransslagaders. Om deze op te sporen gebruiken sommige ziekenhuizen speciale scanners, de zogenaamde perfusiescans met MRI of een CT.

Tips voor vrouwen

Vrouwen hebben van nature de neiging om hun klachten wat af te zwakken of toe te schrijven aan bijvoorbeeld stress. Dit kan artsen op het verkeerde been zetten.

  1. Ga na of u klachten heeft die horen bij angina pectoris of een hartinfarct.
  2. Beoordeel of u risicofactoren heeft voor hart- en vaatziekten en vraag de arts of het nodig is een aantal risicofactoren te testen
  3. Houd in een dagboek bij wanneer klachten optreden en hoe lang ze duren.
  4. Meld altijd als u hoge bloeddruk of diabetes heeft gehad tijdens de zwangerschap.
  5. Meld altijd als er hart- en vaatziekten voorkomen in uw directe familie, ook als de arts er zelf niet naar vraagt.
  6. Ga altijd terug naar de arts als uw klachten niet weggaan of als ze verergeren.
  7. Trek zelf geen conclusies, laat de arts bepalen waar de klachten vandaan komen

Video: Komt een vrouw bij de huisarts

Bekijk ook deze video met tips om uw klachten te bespreken met uw huisarts.

Onderzoek naar het vrouwenhart

Onderzoek naar het eerder herkennen van hart- en vaatziekten bij vrouwen is hard nodig. Wetenschappelijk onderzoek naar hart- en vaatziekten is echter tot nu toe voornamelijk gedaan bij mannen. De resultaten van deze onderzoeken zijn niet zomaar te gebruiken bij vrouwen. De komende jaren moeten er meer vrouwen betrokken worden in onderzoek.

Lees meer over onderzoek naar hart- en vaatziekten bij vrouwen

Campagne HartenVrouw

De maand september staat bij de Hartstichting in het teken van hart- en vaatziekten bij vrouwen. Steun de strijd tegen hart- en vaatziekten en word HartenVrouw.

Feiten & cijfers

Elke dag

56

vrouwen overlijden aan hart- en vaatziekten in Nederland

Doodsoorzaak

nummer 1

hart- en vaatziekten bij vrouwen

Elke dag

440

vrouwen in het ziekenhuis opgenomen met hart- en vaatziekten

Deel deze pagina

Linda

Jaren dacht de arts dat ik maagklachten had. Maar het bleek mijn hart te zijn.

Vragen