Vrouwen en hart- en vaatziekten

Wetenschappelijk onderzoek naar hart- en vaatziekten is tot nu toe voornamelijk gedaan bij mannen. Helaas zijn de resultaten van deze onderzoeken zijn niet zomaar te gebruiken bij vrouwen. Er zijn namelijk verschillen tussen mannen en vrouwen bij hart- en vaatziekten.

Over hart- en vaatziekten bij vrouwen is bekend dat:

  • hart- en vaatziekten wereldwijd doodsoorzaak nummer 1 zijn bij vrouwen
  • per jaar meer vrouwen sterven aan hart- en vaatziekten dan mannen
  • de symptomen bij vrouwen anders zijn dan bij mannen
  • vrouwen hun klachten anders formuleren
  • hart- en vaatziekten bij vrouwen meestal na de overgang voorkomen
  • slagaderverkalking zich bij vrouwen vaak anders ontwikkelt dan bij mannen

Dit zijn belangrijke verschillen om rekening mee te houden in de diagnose en behandeling van vrouwen.

Tips voor vrouwen

De Hartstichting heeft een video gemaakt om vrouwen te helpen het gesprek aan te gaan met de huisarts.

10 tips voor vrouwen

10 tips om het gesprek met de arts voor te bereiden en te voeren:

  1. Ga na of u klachten heeft die horen bij angina pectoris of een hartinfarct.
  2. Houd in een dagboek bij wanneer klachten optreden en hoe lang ze duren.
  3. Trek zelf geen conclusies, maar laat de arts bepalen waar de klachten vandaan komen.
  4. Stel alle vragen en geef aan als u zich zorgen maakt.
  5. Beoordeel of u risicofactoren heeft voor hart- en vaatziekten, bijvoorbeeld met de risicotest.
  6. Laat indien nodig een aantal risicofactoren testen: bloeddruk, cholesterol- of glucosegehalte.
  7. Meld altijd als u hoge bloeddruk tof diabetes heeft gehad ijdens de zwangerschap.
  8. Meld altijd als er hart- en vaatziekten voorkomen in uw directe familie, ook als de arts er zelf niet naar vraagt.
  9. Ga altijd terug naar de arts als uw klachten niet weggaan of als ze verergeren.
  10. Neem een familielid of vriendin mee naar het het gesprek met de huisarts en vul elkaar aan.

Verschillende symptomen bij vrouwen en mannen

De meest voorkomende klacht bij een hartinfarct is een beklemmende of drukkende pijn midden op de borst die:

  • kan uitstralen naar bovenarmen, hals, kaak, rug en maagstreek
  • ook in rust langer dan 5 minuten duurt
  • kan samengaan met zweten, misselijkheid of braken

Daarnaast hebben vrouwen - vaker dan mannen - een of meer van de volgende klachten:

  • pijn in de bovenbuik, kaak, nek of rug
  • pijn tussen de schouderbladen
  • kortademigheid
  • extreme moeheid
  • duizeligheid
  • onrustig gevoel, angst, snelle ademhaling
  • misselijkheid of braken

Bij vrouwen komt een stil infarct vaker voor dan bij mannen. Op het hartfilmpje is een eerder hartinfarct te zien, maar iemand heeft er zelf niets van gemerkt.

Bekijk of download het herkenkaartje hartinfarct

 

Overgang en hartklachten

Tot de overgang lijken vrouwen een bescherming te hebben tegen hart- en vaatziekten. Na de overgang neemt het risico toe en krijgen ze vaker te maken met risicofactoren voor hart- en vaatziekten:

  • hoge bloeddruk
  • verhoogd cholesterolgehalte
  • overgewicht
  • diabetes

Hormonen lijken voor de overgang een natuurlijke bescherming te geven tegen hart- en vaatziekten. Extra hormonen slikken lijkt dan een oplossing, maar dit geeft mogelijk ook weer andere risico's. 

Vrouwen die vroeg in de overgang komen, moeten wel extra alert zijn en regelmatig hun bloeddruk en het cholesterolgehalte laten testen.

Overeenkomsten hartklachten en overgangsklachten

Overgangsklachten hebben overeenkomsten met hartklachten. Bij hartkloppingen en vermoeidheid wordt vaak aan de overgang gedacht. Maar bespreek toch altijd met de arts of de klachten niet van het hart afkomstig zijn, zeker bij:

  • langer aanhoudende klachten
  • hart- en vaatziekten in de familie, met name bij directe familieleden (vader, moeder, broer of zus) voor het 60e levensjaar
  • risicofactoren voor hart- en vaatziekten

Verschillen in risicofactoren

Vrouwen en mannen hebben dezelfde risicofactoren. Er zijn alleen wel verschillen in de impact en de leeftijd waarop ze zich voordoen.

Roken

Onderzoek laat zien dat rokende vrouwen 25% meer kans op hartziekten hebben dan rokende mannen.

Er zijn aanwijzingen dat bij vrouwen die op jonge leeftijd een hart-of vaatziekte kregen, vaker een rol speelt. Soms in combinatie met het gebruik van anticonceptiemiddelen Het is nog niet duidelijk hoe het verband precies ligt.

Overgewicht

Bij mannen zit het vet vaker verdeeld in en rondom de buik (appelvorm) en bij vrouwen hebben vaker rondom de heupen en dijen (peervorm). Met name het vet in en rondom de buik (appelvorm) zorgt voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Hoog cholesterol

Het cholesterolgehalte gaat omhoog bij het ouder worden. Bij mannen en vrouwen.

Vrouwen hebben na de overgang vaker een hoger cholesterolgehalte:

  • bij mannen stijgt het cholesterolgehalte eerder dan bij vrouwen
  • na de overgang hebben vrouwen vaker een hoger cholesterolgehalte dan voor de overgang.

Hoge bloeddruk

Mannen hebben op relatief jonge leeftijd te maken met een te hoge bloeddruk. Vrouwen krijgen vaak pas na de overgang een te hoge bloeddruk. Vrouwen die tijdens hun zwangerschap een te hoge bloeddruk hebben gehad, lopen een hoger risico op een hoge bloeddruk op latere leeftijd.

Diabetes

Diabetes is voor zowel mannen als vrouwen een risicofactor voor hart- en vaatziekten. Vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, lopen op latere leeftijd een hoger risico op diabetes.

Verschil in slagaderverkalking

Hart- en vaatziekten kunnen ontstaan door het dichtslibben van de slagaders, slagaderverkalking of atherosclerose genoemd.

Er zijn verschillen tussen vrouwen en mannen bij slagaderverkalking:

  • mannen hebben vaak de klassieke vorm van slagaderverkalking; vernauwingen zitten meestal opeengehoopt in een grotere tak van de kransslagaders
  • bij vrouwen vernauwen de kransslagaders zich meestal in een langzamer tempo en over een grotere lengte. Ook de kleine uitlopers van de kransslagaders hebben dus vernauwingen. Dit wordt ook wel het microvasculair syndroom genoemd.

De vernauwingen in deze kleine uitlopers zijn minder goed te zien tijdens een hartkatheterisatie. Daarom gebruiken sommige ziekenhuizen speciale scanapparatuur om dit vaatsyndroom in kaart te brengen.

Onderzoek Hartstichting

Onderzoek naar vrouwen en hart- en vaatziekten moet prioriteit krijgen. Dat vinden Nederlanders die hun stem uitbrachten voor onderzoeksthema's van de Hartstichting.

Feiten en cijfers

Onderstaande grafiek laat zien aan welke aandoeningen mannen en vrouwen overlijden.

Opvallend is dat:

  • de totale sterfte aan hart- en vaatziekten bij vrouwen hoger is dan bij mannen; dagelijks overlijden er 57 vrouwen en 50 mannen aan hart- en vaatziekten
  • meer vrouwen dan mannen overlijden aan een beroerte en hartfalen
  • meer mannen dan vrouwen overlijden aan een acuut hartinfarct

Verder is het zo dat hartklachten bij vrouwen vaak op latere leeftijd ontstaan en vrouwen gemiddeld 6 jaar later overlijden aan hart- en vaatziekten dan mannen.

Dat betekent niet dat hart- en vaatziekten uitsluitend bij oudere vrouwen voorkomen. Ook jongere vrouwen kunnen een hart- of vaatziekte krijgen. In Nederland stierven in 2011 ongeveer 1.400 vrouwen onder de 65 jaar aan hart- en vaatziekten.

Feiten & cijfers

Elke dag

57

vrouwen overlijden aan hart- of vaatziekten in Nederland

Hart- en vaatziekten

nummer 1

doodsoorzaak bij vrouwen wereldwijd

Vrouwen

20.733

overlijden hart en vaatziekten in Nederland

Lees ook

Onderzoek naar oorzaak hartfalen door zwangerschap

Cardioloog Peter van der Meer onderzoekt hoe hartfalen kan ontstaan als gevolg van de zwangerschap.

Meer lezen

Alexandra


Ik werd binnen 6 minuten gereanimeerd. Vijf dagen later werd ik wakker.


Deel via:
Vragen