Hartstichting.nl wordt geladen

Pericarditis

Pericarditis is een ontsteking van het hartzakje (pericard). Deze ontsteking kan plotseling of langzaam ontstaan. De behandeling van pericarditis hangt af van de oorzaak van de aandoening. Lees op deze pagina meer over de symptomen en de behandeling van pericarditis.

Wat is het hartzakje?

Het hartzakje bestaat uit 2 stevige vliezen rondom het hart. De binnenste laag is vergroeid met de hartspier. Tussen de 2 lagen zit een kleine hoeveelheid vocht. Hierdoor glijden de lagen gemakkelijk langs elkaar bij het kloppen van het hart.

Symptomen

Bij acute pericarditis kunnen de volgende klachten voorkomen: 

  • scherpe pijn in de borststreek, deze pijn wordt erger bij diep inademen of plat liggen. De pijn wordt beter bij zitten en vooroverbuigen;
  • kortademig of benauwd zijn;
  • koorts. 

Bij chronische pericarditis zijn de klachten vaak hetzelfde als bij eerdere aanvallen van pericarditis. 

Oorzaken pericarditis

Pericarditis kan verschillende oorzaken hebben. Maar er wordt niet altijd een oorzaak gevonden. Het kan ontstaan door: 

  • een virus (bijvoorbeeld het griepvirus of het coronavirus); 
  • een bacteriële infectie; 
  • een schimmelinfectie of een parasiet; 
  • schade aan het hart, bijvoorbeeld na een groot hartinfarct of na een openhartoperatie; 
  • kanker of de behandeling van kanker (bijvoorbeeld door bestraling in de borst- of hartstreek);
  • een auto-immuunziekte, zoals bijvoorbeeld reuma, ziekte van Crohn of colitis ulcerosa;
  • overgevoeligheid voor medicijnen of vaccinaties.

Diagnose stellen

Om te achterhalen of je pericarditis hebt kan de arts de volgende onderzoeken doen: 

  • Luisteren naar het hart. Dit doet een arts met een stethoscoop. Als je pericarditis hebt hoort de arts een soort knisperend geluid. Dit geluid komt door het wrijven van het ontstoken hartzakje langs de hartspier. Het wrijven van het ontstoken hartzakje langs de hartspier wordt pericardwrijven genoemd
  • Het maken van een hartfilmpje (ook wel ECG of elektrocardiografie)
  • Bij echocardiografie (echo) van het hart kan de arts het hart en het hartzakje in beeld brengen. Zo kan de arts bijvoorbeeld zien of er vocht in het hartzakje zit
  • Bloedonderzoek. Met dit onderzoek kan de arts achterhalen of bijvoorbeeld je ontstekingswaarden of witte bloedcellen zijn verhoogd. 

Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig, dat kunnen bijvoorbeeld een röntgenfoto, CT-scan of een MRI-scan zijn. 

Behandeling

De behandeling van pericarditis hangt af van de oorzaak. De behandelmogelijkheden zijn: 

  • ontstekingsremmende medicijnen, bijvoorbeeld aspirine, ibuprofen, colchicine en corticosteroïden;
  • antibiotica bij een bacteriële infectie;
  • pijnstillers;
  • punctie of opening om het teveel aan vocht uit het hartzakje weg te halen;
  • operatie om een deel van of het hele het hartzakje te verwijderen;
  • voldoende rust nemen en inspanning vermijden. 

Gevolgen

Bij de meeste mensen gaat acute pericarditis vanzelf of met wat medicijnen over. Maar bij sommige mensen ontstaan er toch complicaties. 

  • Pericardeffusie: Bij pericarditis zit er vaak meer vocht in het hartzakje dan normaal. Als het te veel wordt is dit gevaarlijk.
  • Tamponade: als er zoveel vocht in het hartzakje zit dat vocht ‘drukt’ op het hart. Het hart vult zich minder goed en het bloed kan niet meer goed worden rondgepompt. Als het lichaam het extra vocht zelf niet goed afvoert is een ingreep nodig. Dit gebeurt van buitenaf met een holle naald (punctie) of een operatie.
  • Constrictieve pericarditis: het hartzakje is dan zo beschadigd, dat het eigenlijk een groot litteken is. Daardoor wordt het hartzakje heel stug. Het hart kan niet goed meer uitzetten. Daardoor vult het hart zich niet met voldoende bloed. Dan kan het nodig zijn om (een deel van) het hartzakje te verwijderen. Dit gebeurt met een operatie.
  • Pantserhart: het hartzakje is verkalkt. Ook dan is het hartzakje heel stug, en kan het hart niet goed uitzetten en vullen. Dan kan het ook nodig zijn om (een deel van) het hartzakje te verwijderen. 

Interessant voor jou

Stel je vraag aan onze voorlichters of ervaringsdeskundigen

  • Chat via de chatknop onder in beeld (van 10.00 tot 13.00 uur en van 13.30 tot 16.30 uur)
  • Bel met een voorlichter: 0900 3000 300 (9.00 tot 13.00 uur, € 0,05 per minuut)

We zijn bereikbaar van maandag t/m vrijdag, met uitzondering van feestdagen.

Deze pagina is inhoudelijk gecontroleerd door medische deskundigen. 

Wij hebben de tekst over pericarditis onder andere geschreven met: