Hartstichting.nl wordt geladen

Belangrijke informatie op een rij

  • Bij hartfalen pompt je hart minder goed bloed rond dan normaal.
  • Je kunt klachten krijgen, zoals moeheid, benauwdheid en vocht vasthouden (bijvoorbeeld dikke enkels of voeten).
  • Hartfalen is meestal een chronische ziekte. Het gaat niet meer over.
  • De klachten kunnen in de loop van de tijd erger worden.
  • Er zijn veel verschillende oorzaken van hartfalen. Oorzaken die veel voorkomen zijn een eerder hartinfarct en lange tijd een hoge bloeddruk.
  • Je krijgt vaak medicijnen en leefstijladvies om de klachten te verminderen.

Hoe werkt het hart?

Voordat we meer uitleg geven over hartfalen, is het belangrijk om te weten hoe het hart werkt. Het hart is een spier en pompt bloed door je lichaam. Bij elke hartslag knijpt het hart samen en duwt het bloed naar je organen en spieren. Daarna ontspant het hart weer en vult het zich opnieuw met bloed. Dit gebeurt de hele dag door, zonder pauze.

Welke vormen van hartfalen zijn er?

Er zijn 2 verschillende vormen van hartfalen: 

  • Hartfalen met verminderde knijpkracht
  • Hartfalen door een stijve hartspier 

Voor de diagnose van hartfalen, meet de arts hoeveel bloed de linkerhartkamer bij elke slag uitpompt (ejectiefractie).  

  • Wat is hartfalen met verminderde knijpkracht?

    Hartfalen met verminderde knijpkracht betekent dat het hart minder krachtig samenknijpt. De hartspier is vaak dunner, groter en slapper dan normaal. Het hart vult zich nog wel met bloed. Maar bij elke hartslag pompt het minder bloed het lichaam in.

    Wat betekent de afkorting HFrEF?

    HFrEF is een Engelse afkorting van Heart Failure with reduced Ejection Fraction. Dit betekent dat het hart per hartslag minder bloed uitpompt dan normaal.

    Deze vorm van hartfalen heet ook wel systolisch hartfalen. Soms gebruikt je arts deze benaming.

  • Wat is hartfalen door een stijve hartspier?

    Hartfalen door een stijve hartspier betekent dat de hartspier minder soepel is. Hierdoor kan het hart zich minder goed vullen met bloed. Het hart knijpt nog wel krachtig samen. Maar per hartslag komt er toch minder bloed in het lichaam.

    Wat betekent de afkorting HFpEF?

    HFpEF is een Engelse afkorting van Heart Failure with preserved Ejection Fraction. Dit betekent dat het hart nog goed knijpt, maar zich minder goed vult met bloed.

    Deze vorm van hartfalen heet ook wel diastolisch hartfalen. Soms gebruikt je arts deze benaming.

Links- en rechtszijdig hartfalen

Je kunt hartfalen aan de linkerkant, de rechterkant of aan beide kanten van het hart hebben. Het hart heeft namelijk een linker- en een rechterhelft met ieder een eigen taak. De rechterhelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen. De linkerhelft pompt zuurstofrijk bloed naar de rest van het lichaam. 

Linkszijdig hartfalen

Het hart pompt minder goed bloed naar het lichaam. Hierdoor kan er vocht ontstaan in de longen. Je kunt daardoor sneller benauwd of vermoeid zijn. 

Rechtszijdig hartfalen

Het hart pompt minder goed bloed naar de longen. Hierdoor hoopt vocht zich eerder op in de benen, enkels of buik. Je kunt daardoor opgezette benen of enkels krijgen. 

Meestal begint hartfalen aan één kant en kan het later ook de andere kant beïnvloeden. 

Wat zijn de symptomen van hartfalen?

De meest voorkomende symptomen van hartfalen zijn kortademigheid en vermoeidheid. Ook houden mensen vaak vocht vast in de benen, enkels of buik. De klachten verschillen per persoon en worden vaak langzaam erger.  

Symptomen die vaak voorkomen 

  • Kortademigheid, vooral bij inspanning of ’s nachts;
  • Vermoeidheid;
  • Langzaam herstel na inspanning;
  • Vocht vasthouden (opgezette benen, enkels of buik);
  • Je wordt zwaarder, ook als je niet meer eet. Dat komt door vocht in het lichaam;
  • Onrustig slapen en ‘s nachts vaak moeten plassen;
  • Kriebelhoest (vooral bij plat liggen).

Minder bekende symptomen 

  • Problemen met concentratie of geheugen, verwardheid;
  • Hartkloppingen;
  • Opgeblazen gevoel in de buik, minder eetlust;
  • Koude handen en voeten.

Vragen over symptomen bij hartfalen

  • Wat zijn symptomen van hartfalen in het eindstadium?

    In het eindstadium van hartfalen worden klachten vaak ernstiger. Veel mensen krijgen meer last van benauwdheid en vermoeidheid . Ook kunnen dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden. 

    De klachten verschillen per persoon en zijn daarom niet goed te voorspellen. 

    Hartfalen is een ernstige ziekte die meestal niet meer overgaat. De klachten kunnen in de loop van de tijd erger worden. Uiteindelijk overlijden mensen vaak aan hartfalen of aan de ziekte die het hartfalen heeft veroorzaakt. 

    Palliatieve zorg

    Behandeling is in de laatste fase gericht op het verminderen van klachten. Extra zuurstof kan helpen bij benauwdheid. Ook is er zorg die je helpt zo goed mogelijk om te gaan met je klachten en wensen. Dit heet palliatieve zorg.

     

  • Wat zijn symptomen van hartfalen bij vrouwen?

    De meest voorkomende klachten bij hartfalen bij vrouwen zijn gelijk aan die bij mannen. 

Wanneer 112 bellen?

Word je plotseling erg benauwd en gaat dit niet over? Bel dan direct 112. Er is dan snel behandeling nodig.

Wat zijn de oorzaken van hartfalen?

Hartfalen ontstaat door schade aan het hart. De meest voorkomende oorzaken zijn een eerder hartinfarct, langdurig hoge bloeddruk en andere hartziekten, zoals: 

  • hartritmestoornissen;
  • hartklepaandoeningen;
  • hartspierziekten. 

Het is belangrijk om ook de oorzaak van hartfalen te behandelen. Hieronder lees je meer over de verschillende oorzaken van hartfalen. 

Veelvoorkomende oorzaken 

Een eerder hartinfarct 

Één van de oorzaken van hartfalen is een hartinfarct. Een hartinfarct beschadigt de hartspier. Er ontstaat een litteken. Op de plek van het litteken trekt het hart niet meer samen. Hierdoor neemt de pompfunctie van het hart af en kan hartfalen ontstaan. 

Hoge bloeddruk 

Bij een hoge bloeddruk moet het hart harder werken dan normaal. Het moet tegen een hoge druk het bloed in het lichaam pompen. De hartspier wordt dikker en minder soepel door langere tijd een hoge bloeddruk. Dit kan hartfalen veroorzaken. Een gezonde bloeddruk is dus heel belangrijk. 

Oorzaken door hartziekten 

Sommige hartaandoeningen kunnen het hart overbelasten, waardoor de pompfunctie van het hart achteruitgaat. Hieronder vind je meer informatie per ziekte. 

  • Boezemfibrilleren en andere hartritmestoornissen

    Bij een ritmestoornis klopt het hart te langzaam, te snel of onregelmatig. Dit vraagt extra inspanning van het hart. Bij langdurige ritmestoornissen kan dit leiden tot een verminderde pompfunctie van het hart. 

  • Slechte doorbloeding van de hartspier

    Als de hartspier te weinig bloed krijgt, dan kan deze minder goed samentrekken. Dit kan veroorzaakt worden door aandoeningen van de kransslagaders of de kleinere vertakkingen hiervan. 

  • Hartklepaandoening

    Als de hartkleppen lekken of vernauwd zijn, moet het hart extra hard werken. Het hart kan hierdoor overbelast raken. Dit kan op den duur hartfalen veroorzaken.  Als de kapotte hartklep gerepareerd of vervangen wordt, kan de pompfunctie zich grotendeels herstellen. 

  • Hartspierziekte (cardiomyopathie)

    Cardiomyopathie is een verzamelnaam voor ziekten van de hartspier. Het hart is verwijd of verdikt. De hartspier trekt dan niet meer goed samen of ontspant niet meer goed.​ Het hart kan minder goed pompen en er ontstaat hartfalen. 

    Soms is een hartspierziekte erfelijk. De aanleg is dan al vanaf de geboorte aanwezig.

    Er kan ook sprake zijn van ziekte van de hartspier veroorzaakt door amyloïdose. Amyloïdose is een aandoening waarbij eiwitten ophopen in weefsels en organen waardoor deze minder goed gaan werken. Vooral bij oudere mensen komt amyloïdose in het hart vaker voor. Dit kan leiden tot hartfalen. 

Overige oorzaken hartfalen 

Er zijn nog andere oorzaken van hartfalen. Je hart kan beschadigd raken: 

  • bij nierproblemen
  • door infectieziekten
  • bij sommige longaandoeningen en longembolie
  • door veel alcohol- en drugsgebruik
  • na chemotherapie
  • na bestraling in de buurt van het hart 

Leven met hartfalen? Stap voor stap meer grip

Leven met hartfalen roept vaak vragen op. Je bent niet de enige. In het gratis e‑mailprogramma 'Leven met hartfalen' krijg je begrijpelijke uitleg, informatie en steun. Zo krijg je meer inzicht in wat hartfalen betekent en hoe je ermee om kunt gaan.
Illustratie van een stethoscoop die een rood hart beluistert

Video

Hartfalen binnen een minuut uitgelegd

Veelgestelde vragen over hartfalen

Heb je hartfalen of heeft iemand in je omgeving hartfalen? Hieronder vind je antwoorden op vragen die vaak worden gesteld over hartfalen.

Symptomen en klachten

  • Waarom moet ik hoesten als ik hartfalen heb?

    Bij hartfalen kan vocht ophopen in de longen. Dit prikkelt de luchtwegen waardoor je kunt gaan hoesten. Het hoesten wordt vaak erger als je plat ligt. 

  • Waarom houd ik vocht vast als ik hartfalen heb?

    Bij hartfalen pompt het hart minder goed bloed rond. Daardoor kan je lichaam minder goed vocht afvoeren. Het vocht hoopt zich op in bijvoorbeeld de benen, buik of longen.

  • Waarom zweet ik meer als ik hartfalen heb?

    Je lichaam moet harder werken als het hart minder goed bloed rondpompt. Hierdoor kun je sneller moe worden en meer zweten, vooral bij inspanning.

  • Waarom krijg ik dikke enkels door hartfalen?

    Bij hartfalen pompt het hart minder goed bloed rond. Daardoor kan je lichaam minder goed vocht afvoeren. Het vocht kan ook ophopen in de benen. Dit vocht zakt dan vaak naar de enkels en voeten, waardoor je dikke enkels krijgt. 

Toekomst met hartfalen

  • Kan hartfalen genezen?

    Hartfalen is meestal niet meer helemaal te genezen. Soms kunnen mensen met hartfalen volledig herstellen, maar dit is alleen bij bepaalde oorzaken van hartfalen. Bijvoorbeeld door veel alcoholgebruik.

  • Kan hartfalen verbeteren?

    Hartfalen kan verbeteren door de juiste medicijnen, een gezonde leefstijl en de behandeling van de oorzaak van hartfalen.  

  • Kun je oud worden met hartfalen?

    Hoe lang je met hartfalen kun leven verschilt per persoon en hangt af van onder andere de ernst van het hartfalen en de behandeling. 

Leven met hartfalen

  • Kan ik sporten als ik hartfalen heb?

    Ja, sporten heeft een positieve invloed op hartfalen. Mensen met hartfalen die in beweging blijven of sporten, liggen minder vaak in het ziekenhuis. Overleg met je arts welke vormen van beweging voor jou geschikt zijn.

  • Wat kan ik zelf doen om klachten van hartfalen te verminderen?

    De klachten van hartfalen kunnen verminderen door medicijnen en een gezonde leefstijl. Beweeg voldoende, eet gezond, stop met roken en drink geen alcohol.

  • Welke voeding is belangrijk als je hartfalen hebt?

    Bij hartfalen is het extra belangrijk om zo min mogelijk zout te gebruiken. Zout kan ervoor zorgen dat je lichaam vocht vasthoudt, hierdoor moet het hart harder werken. 

  • Is een vochtbeperking altijd nodig bij hartfalen?

    Een vochtbeperking is niet bij iedereen met hartfalen nodig. Je cardioloog vertelt je of een vochtbeperking nodig is en hoeveel je dan mag drinken op een dag.

Stel je vraag aan onze voorlichters of ervaringsdeskundigen

  • Chat via de chatknop onder in beeld (van 10.00 tot 13.00 uur en van 13.30 tot 16.30 uur)
  • Bel met een voorlichter: 0900 3000 300 (9.00 tot 13.00 uur, € 0,05 per minuut)

Onze voorlichters zijn bereikbaar van maandag t/m donderdag, met uitzondering van feestdagen. Onze ervaringsdeskundigen zijn bereikbaar van maandag t/m vrijdag.

Deze pagina is gecontroleerd door drs. Marleen Glade

Zij is medisch deskundige bij de Hartstichting. Ze is gespecialiseerd in hartfalen en andere hart- en vaatziekten, zoals hartritmestoornissen en hart- en vaataandoeningen bij vrouwen. Marleen studeerde Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed onderzoek naar hartfalen.

Waar komt deze informatie vandaan?

Deze pagina is gemaakt met informatie uit medische richtlijnen en betrouwbare bronnen. We gebruikten onder andere deze bronnen:

We vinden het belangrijk dat je onze informatie goed begrijpt. Daarom testen we onze teksten met mensen zoals jij. Zo maken we onze website zo duidelijk en toegankelijk mogelijk.