Hartstichting.nl wordt geladen

Over de Dekkerbeurzen

Een Dekkerbeurs is persoonsgebonden financiering voor de ontwikkeling als onderzoeker en voor het opzetten van een zelfstandige onderzoekslijn. In onderstaand overzicht zie je de verschillende soorten beurzen die er zijn. Daaronder zie je de namen van de onderzoekers die in 2025 een beurs toegewezen hebben gekregen met een samenvatting van hun onderzoek.

Schematische weergave van de verschillende soorten Dekkerbeurzen

Dekkerbeurzen voor klinische onderzoekers

Clinical Scientist

  • Mathijs van Schie (Erasmus MC)

    Boezemfibrilleren begrijpen én behandelen met nieuwe AI-techniek

    Beschadigd hartweefsel

    In Nederland hebben 385.000 mensen de diagnose boezemfibrilleren en daarnaast zijn er naar schatting nog eens 80.000 mensen die nog niet weten dat ze het hebben. Boezemfibrilleren verhoogt de kans op complicaties zoals hartfalen en beroertes. Vooral bij vrouwen wordt de aandoening vaak later herkend, terwijl zij juist vaker ernstigere klachten ervaren. Bestaande behandelingen, zoals het wegbranden of -vriezen van zieke stukjes hart, werken helaas niet altijd. 

    Een belangrijke oorzaak daarvan is dat sommige delen van het hartweefsel beschadigd zijn. Deze ongezonde gebieden geven de stroompjes die nodig zijn voor een normale hartslag niet goed door. Technisch geneeskundige dr. Mathijs van Schie gaat nu een nieuwe AI-techniek gebruiken om de gebieden per patiënt zichtbaar te maken. De techniek moet patronen gaan herkennen in zeer gedetailleerde elektrische signalen van het hart. Deze zijn eerder verzameld tijdens openhartoperaties en geven unieke inzichten in de werking van het boezemweefsel. De AI-techniek geeft ook inzicht in welke afwegingen het heeft gemaakt, zodat de arts alle gegevens kan bekijken en een optimale behandeling kan kiezen.

    Uniek inzicht dankzij AI

    Van Schie: "We zien dat het hartritme van buitenaf soms hetzelfde lijkt, maar dat de onderliggende schade bij elke patiënt totaal anders kan zijn. Dankzij deze nieuwe techniek krijgen we daar nu inzicht in. Het helpt ons niet alleen om effectievere behandelingen te kiezen, maar ook om toekomstige verergering van boezemfibrilleren te voorkomen. Wanneer we boezemfibrilleren kunnen voorkomen, kunnen we ernstige complicaties zoals hartfalen en beroertes ook voorkomen."

    Uniek is dat de nieuwe techniek niet alleen wordt ingezet tijdens momenten van hartritmestoornis, maar ook wanneer het hart klopt volgens een normaal ritme. Dat is cruciaal, want boezemfibrilleren komt vaak in aanvallen en is niet altijd aanwezig op het moment dat een patiënt onderzocht wordt. Door ook in normaal hartritme de zieke gebieden op te sporen, wordt de kans op een juiste diagnose en behandeling veel groter.

    Na de ontwikkeling van de modellen worden deze ook getest op signalen die tijdens normale katheterprocedures worden verzameld. Zo wordt het direct toepasbaar in de kliniek. Door het ziekteverloop beter te kunnen voorspellen en het behandeltraject beter af te stemmen op de individuele patiënt, draagt dit project bij aan snellere en effectievere zorg voor mensen met boezemfibrilleren.

    Mathijs van Schie Dekkerlauraat aug 2025
  • Lennart van de Velde (Rijnstate Ziekenhuis)

    Beste behandeling levensbedreigende aortascheur dankzij digitale tweeling

    De aorta is de grootste lichaamsslagader die ons hele lichaam van bloed voorziet. Per minuut pompt het hart van een volwassene 4 tot 8 liter bloed door deze grote slagader. Een aorta dissectie ontstaat door een scheur in de binnenste laag van de vaatwand. Dit kan leiden tot levensgevaarlijke complicaties zoals een afsluiting van zijtakken of een bloeding. De behandeling varieert: soms kan de aorta zich met medicijnen herstellen, en soms is een risicovolle stentoperatie nodig. Maar het is op dit moment vaak moeilijk in te schatten bij welke patiënt welke behandeling het beste is. 

    Digitale tweeling

    Om hier verandering in te brengen ontwikkelt Technisch geneeskundige dr. Lennart van de Velde van het Rijnstate ziekenhuis in samenwerking met de Universiteit Twente een zogeheten digitale tweeling. Dit is een gepersonaliseerd computermodel van de aorta van een patiënt, gebaseerd op CT- en MRI-scans. Daarmee kan hij simuleren hoe het bloed stroomt en hoe de gescheurde vaatwand zich gedraagt. Dit moet voorspellen of de dissectie vanzelf geneest of dat een stent nodig is.

    Van de Velde: "We willen voorkomen dat een ingrijpende stentoperatie wordt gedaan als het niet nodig is, maar ook dat we te laat ingrijpen bij wie dat wél nodig heeft. Met de digitale tweeling kunnen we straks veel beter inschatten hoe de ziekte zich ontwikkelt en welke behandeling per patiënt het beste past. Dat maakt de zorg niet alleen veiliger, maar ook persoonlijker."

    Minder complicaties

    De wetenschapper test de methode bij 38 patiënten in vijf ziekenhuizen. Tijdens het onderzoek worden in een jaar tijd meerdere scans gemaakt en vragenlijsten ingevuld over het dagelijks leven van de patiënten. Zo krijgt hij niet alleen inzicht in de biologische processen, maar ook in de impact op het leven van de patiënt. Ook zoekt hij naar verschillen tussen mannen en vrouwen, bijvoorbeeld in klachten of in ziekteontwikkeling.

    Als het model goed blijkt te voorspellen, kan het artsen in de toekomst helpen om de behandeling per patiënt af te stemmen. Daarmee worden complicaties beperkt en krijgen patiënten de best passende zorg.

    Lennart van de Velde Dekkerlaureaat aug 2025
  • Rianne Zandijk (UMCG)

    Hoe hartfalen en ritmestoornissen elkaar versterken

    Hartfalen en boezemfibrilleren zijn twee veelvoorkomende hartziekten die vaak samen voorkomen. Bij hartfalen kan het hart niet genoeg bloed rondpompen. Boezemfibrilleren is de meest voorkomende hartritmestoornis. Wereldwijd gaat het om zo’n 64 miljoen mensen met hartfalen en 60 miljoen met boezemfibrilleren. Ook in Nederland zijn de aantallen groot, vooral onder ouderen. Eén op de vier 70-plussers krijgt te maken met hartfalen, en één op de drie mensen met boezemfibrilleren.

    'Verschil maken voor honderdduizenden patiënten'

    Wat deze twee ziekten extra ingewikkeld maakt, is dat ze elkaar kunnen verergeren. Als je de ziektes allebei hebt, is de kans op ernstige klachten, ziekenhuisopname en overlijden een stuk groter. Toch is er nog veel onbekend. Bijvoorbeeld: hoe verloopt het ziekteproces als eerst hartfalen ontstaat en daarna boezemfibrilleren, of juist andersom? Welke patiënten lopen het meeste risico om ook de tweede ziekte te krijgen? En hoe kunnen artsen patiënten het beste behandelen als de klachten veel op elkaar lijken?

    Arts-onderzoeker Rianne Zandijk wil deze vragen beantwoorden in haar onderzoek. Zandijk: “Als we beter begrijpen hoe hartfalen en de ritmestoornis elkaar beïnvloeden, kunnen we het verschil maken voor honderdduizenden patiënten.”

    Zandijk vergelijkt patiëntengroepen om te ontdekken welke patiënten meer risico lopen om de tweede ziekte te ontwikkelen, of hierin verschillen zijn tussen mannen en vrouwen en welke biologische processen daarbij een rol spelen. Ook gaat zij onderzoeken of een eenvoudige test, een elektrische cardioversie, kan helpen om te achterhalen of klachten zoals vermoeidheid of kortademigheid vooral door boezemfibrilleren komen of door hartfalen. Dan is het belangrijk om juist deze ziekte beter te behandelen. Die kennis kan artsen helpen om gerichter te behandelen en de juiste zorg op het juiste moment te bieden.

    “Mijn doel is om artsen praktische handvatten te geven, zodat zij sneller en gerichter de juiste behandeling kunnen kiezen. Met gepersonaliseerde zorg kunnen we echt het leven van mensen verbeteren.”

    Rianne Zandijk Dekkerbeurs aug 2025
  • Fleur Tjong (Amsterdam UMC)

    Plotselinge hartstilstand voorspellen met AI

    Jaarlijks hebben 17.000 mensen in Nederland een hartstilstand buiten het ziekenhuis. Bij ongeveer de helft van deze mensen, waaronder jonge mensen en sporters, zijn er vooraf geen tekenen van hart- of vaatziekten. Zij worden plotseling getroffen en overlijden als ze niet direct worden gereanimeerd. 

    Op dit moment kunnen artsen moeilijk voorspellen wie er risico loopt op een hartstilstand. Dat komt omdat de methodes die ze gebruiken te beperkt zijn. Ze kijken meestal naar één soort meting, zoals de hartpompfunctie en houden geen rekening met hoe de gezondheid in de tijd verandert.

    Stille signalen

    Cardioloog in opleiding dr. Fleur Tjong van Amsterdam UMC wil hier verandering in brengen met geavanceerde kunstmatige intelligentie (AI). Zij werkt aan een nieuw model dat het risico op een hartstilstand veel beter in kaart moet brengen. Dit model leert van meer dan 70.000 patiënten. Het combineert verschillende soorten gegevens: hartfilmpjes (ECG), MRI-beelden, genetische informatie en medische dossiers. Zo ontstaat er voor iedere patiënt een persoonlijk en dynamisch profiel van het hart.

    "Een hartstilstand lijkt misschien uit het niets te komen, zeker bij mensen die nog niet bekend zijn met hart- en vaatziekten" zegt Tjong. "Maar vaak zijn er van tevoren al stille signalen of subtiele afwijkingen. Met ons AI-model kunnen we die op tijd herkennen en ingrijpen voordat de patiënt een hartstilstand krijgt. Zo kunnen we heel veel leed voorkomen"

    Nieuw risicomodel

    Het model kijkt naar hoe iemands gezondheid verandert over tijd, in plaats van alleen naar één moment. Artsen krijgen daarnaast inzicht in het denkproces van de kunstmatige intelligentie. Zo kunnen ze zien waarom het model zegt dat het risico toeneemt, wat helpt bij het nemen van medische beslissingen.

    Met steun van de Dekkerbeurs, het Amsterdam UMC en internationale partners uit onder andere ETH Zürich en Stanford University wil Tjong het nieuwe risicomodel binnen twee jaar ontwikkelen en testen in de kliniek. Een belangrijke stap richting betere zorg en het redden van levens.

    Fleur Tjong Dekkerbeurs aug 2025
    Foto: Nienke Bruinsma Studio 314 Grou

Senior Clinical Scientist

  • Jozine ter Maaten (UMCG)

    Betere behandeling hartfalen door minder controle nierfunctie

    Hartfalen is een ernstige ziekte waarbij het hart het bloed niet goed meer rondpompt. Dit zorgt voor klachten als vermoeidheid en benauwdheid. Veel patiënten overlijden uiteindelijk aan de ziekte. Er zijn goede medicijnen beschikbaar die de klachten van patiënten verminderen en hun overlevingskansen verbeteren. De standaardbehandeling bestaat uit 4 medicijnen. Helaas krijgen veel mensen met hartfalen deze medicijnen niet of niet in de juiste dosering. Artsen zijn namelijk vaak terughoudend met het voorschrijven van medicijnen omdat 3 van deze medicijnen ook effect hebben op de nieren.

    Vaker in het ziekenhuis

    Er is echter steeds meer bewijs dat deze medicijnen de gezondheid van mensen niet verslechteren. Integendeel: mensen die hun hartfalenmedicatie niet krijgen komen juist vaker in het ziekenhuis terecht en overlijden ook vaker. Daarnaast beschermt een deel van deze medicijnen de nieren op de lange termijn juist ook.

    Cardioloog Ter Maaten gaat daarom onderzoeken of hartfalenpatiënten een betere behandeling krijgen als artsen de nierfunctie van patiënten minder vaak controleren. Dit gaat ze doen bij bijna 350 patiënten. De ene helft patiënten krijgt standaardzorg, waarbij de arts de werking van de nieren regelmatig controleert. De andere helft krijgt deze controles minder vaak. Bij deze mensen wordt wel regelmatig bloed afgenomen. De artsen krijgen de nierwaarden wel te zien als dat medisch echt nodig is.

    Betere kwaliteit van leven

    In beide groepen kijkt Ter Maaten of patiënten vaker medicijnen krijgen en in hogere doseringen. Ook onderzoekt ze hoe veilig dit is. Ze kijkt hoe vaak mensen in het ziekenhuis worden opgenomen vanwege hartfalen, overlijden of onverwacht naar de arts moeten voor klachten door hartfalen.

    Artsen zijn hopelijk minder terughoudend en behandelen hun patiënten beter met medicijnen als er minder nadruk ligt op kleine veranderingen in de nierwaarden. Dit kan zorgen voor een betere kwaliteit van leven voor patiënten en minder ziekenhuisopnames. Als dit onderzoek positief uitpakt, kunnen ziekenhuizen deze aanpak snel toepassen, wat een groot voordeel is voor patiënten én hun naasten.

    Jozine ter Maaten Dekkerbeurs aug 2025
  • Pranav Bhagirath (Amsterdam UMC)

    Gevaarlijke ritmestoornissen beter behandelen met een digitale tweeling van het hart

    Chaotisch kloppend hart

    Bij de hartritmestoornis ventriculaire tachycardie raakt het hart elektrisch ontregeld. Het klopt dan zo chaotisch dat het hart het bloed niet goed meer rondpompt en zelfs helemaal tot stilstand kan komen. Deze gevaarlijke ritmestoornis komt vaak voor bij mensen met een beschadigd hart, bijvoorbeeld na een hartinfarct.

    Om de ritmestoornis te behandelen, schakelen cardiologen kleine stukjes hartweefsel uit die het probleem veroorzaken. Dat gebeurt met een katheter, waarmee ze die plekjes van binnenuit beschadigen. Helaas keert de ritmestoornis bij ongeveer 4 op de 10 patiënten uiteindelijk toch terug.

    Met zijn onderzoek wil Bhagirath ervoor zorgen dat deze behandeling vaker blijvend succes heeft. Hij denkt dat dat kan door de plek waar de ritmestoornis ontstaat veel preciezer in beeld te brengen. Daarvoor combineert hij verschillende technieken: geavanceerde CT- en MRI-scans, zeer uitgebreide registraties van het hartritme, en computermodellen die nabootsen hoe de ritmestoornis zich door het hart beweegt.

    Digitale kopie

    Op deze manier kan hij precies achterhalen welke routes de ritmestoornis volgt, en waar het dus misgaat. Zo ontstaat een driedimensionale, digitale kopie van het hart, waarmee artsen veel beter kunnen zien hoe en waar de ritmestoornis ontstaat. Daardoor weten ze veel gerichter welke stukjes hartweefsel ze moeten uitschakelen om de stoornis te stoppen.

    Bhagirath gaat het nieuwe systeem eerst ontwikkelen en testen met gegevens van patiënten die al eerder behandeld zijn. Dan gaat hij een studie uitvoeren bij 50 nieuwe patiënten en de resultaten vergelijken met de huidige behandeling.

    Als het onderzoek succesvol is, kunnen cardiologen sneller en preciezer zien welke delen van het hart ze moeten behandelen. Ook zullen de ingrepen korter duren en veiliger zijn. En veel mensen hoeven niet meer terug te keren voor een behandeling. Mogelijk kunnen artsen deze methode dan in de toekomst ook toepassen bij andere ernstige hartaandoeningen.

    Dr. Pranav Bhagirath Dekkerbeurs aug 2025

Dekkerbeurzen voor niet-klinische onderzoekers

Postdoc

  • Cristy Verzijl (UMCG)

    Slimmere cholesterolverlagers voor mannen én vrouwen

    Nieuwe medicijnen hard nodig

    Slagaderverkalking ontstaat door ophoping van cholesterol in de wanden van bloedvaten. De gevolgen van slagaderverkalking vormen wereldwijd een van de belangrijkste doodsoorzaken. Hoewel bestaande medicijnen zoals statines meestal effectief zijn, werken deze bij sommige patiënten minder goed of zorgen ze voor bijwerkingen. Vrouwen hebben bijvoorbeeld een hoger risico op bijwerkingen zoals ernstige spierpijn en diabetes na de menopauze. Nieuwe medicijnen om met name het slechte LDL-cholesterol te verlagen zijn dus hard nodig.

    Om hier eerste stappen in te zetten onderzoekt postdoctoraal onderzoeker dr. Cristy Verzijl hoe het lichaam cholesterol verwerkt en waarom dit tussen mannen en vrouwen kan verschillen. Zij focust zich op de lever, waar cholesterol wordt afgebroken, verwerkt en vervoerd door kleine structuren in de cel: lysosomen. Met behulp van een geavanceerde techniek onderzoekt ze welke eiwitten hier een rol bij spelen, zowel bij mannelijke als vrouwelijke levercellen.

    Behandeling op maat

    Verzijl: "We zagen in een eerder onderzoek al dat vrouwelijke levercellen anders reageren op een cholesterolrijk milieu dan mannelijke. Met dit onderzoek willen we ontrafelen welke eiwitten daar precies bij betrokken zijn, zodat we in de toekomst beter kunnen voorspellen wie baat heeft bij welke behandeling."

    Bijzonder is dat het onderzoek zich ook richt op een specifiek eiwit, ARL8B, dat mogelijk een sleutelrol speelt in het cholesteroltransport binnen levercellen. Verzijl test wat er gebeurt als dit eiwit wordt uitgeschakeld. Daarnaast wil zij haar bevindingen bevestigen door onderzoek te doen op data van de UK Biobank. Dit is een grootschalige biomedische database die genetische, leefstijl- en gezondheidsinformatie en biologische monsters van een half miljoen deelnemers bevat.

    "Als we begrijpen waarom cholesterol zich anders gedraagt in het mannelijk of vrouwelijk lichaam, en wat voor andere persoonlijke kenmerken een rol spelen, kunnen we ook behandelingen ontwikkelen die daar beter op aansluiten. Dat is belangrijk voor de gezondheid van miljoenen mensen."

    Cristy Verzijl Dekkerlaureaat aug 2025
  • Job Stoks (MUMC)

    Hartstilstand na infarct: wat zijn de signalen?

    Een hartstilstand wordt vaak veroorzaakt door een ernstige ritmestoornis in de hartkamers. Mensen die een hartinfarct hebben gehad, lopen meer risico. Door zuurstoftekort tijdens het infarct ontstaat er littekenweefsel dat op de lange termijn het hartritme kan verstoren. Toch is nog veel onbekend over hoe het hart zich in de jaren na een infarct precies ontwikkelt richting zo’n ritmestoornis.

    Nieuwe kennis hartstilstand

    Klinisch technoloog dr. Job Stoks van het Maastricht UMC+ gaat deze veranderingen nu op unieke wijze in kaart brengen. Met innovatieve technieken brengt hij zowel de elektrische signalen als de structuur van het hart gedetailleerd in beeld, en dat ook nog eens over tijd. Dit levert nieuwe kennis op over het ontstaan van kamerritmestoornissen die een hartstilstand kunnen veroorzaken.

    Stoks: "We weten goed wat er direct na een hartinfarct gebeurt, en wat er jaren later gebeurt tijdens een ritmestoornis. Maar wat daartussen ligt, is grotendeels onbekend. Juist het begrijpen van die periode is essentieel om tijdig in te grijpen en levens te redden."

    Beter voorspellen

    Het onderzoek bestaat uit drie onderdelen. Eerst volgt een herhaalde 3D-analyse van hartritme en hartstructuur bij mensen met die onlangs een hartinfarct hebben doorgemaakt. Zo kan Stoks zien welke gedetailleerde veranderingen er van nature plaatsvinden over de tijd. Daarnaast gaat hij grote hoeveelheden bestaande hartfilmpjes analyseren van mensen die jaren na hun hartinfarct een kamerritmestoornis kregen. Zo leert hij beter te herkennen wanneer het de verkeerde kant op gaat, met behulp van een eenvoudigere, goed ingeburgerde techniek. Tot slot worden beide datasets gecombineerd om beter ziekte-inzicht te verkrijgen, en zo écht te begrijpen welke gedetailleerde veranderingen leiden tot een verhoogd risico op kamerritmestoornissen.

    "Als we begrijpen hoe een hart zich ontwikkelt na een infarct, kunnen we beter voorspellen wanneer en bij wie een ritmestoornis zal optreden. Zo kunnen we behandelingen als het implanteren van een ICD gerichter inzetten. Zodat alleen mensen die het echt nodig hebben er op het juiste moment een krijgen."

    De resultaten kunnen leiden tot meer gerichte inzet van therapieën zoals ICD’s, medicijnen of ablatie. Daarmee worden onnodige behandelingen verminderd, en mensen die het echt nodig hebben sneller geholpen. Het onderzoek draagt zo bij aan het voorkómen van hartstilstanden en een efficiënte inzet van zorg.

    Job Stoks Dekkerbeurs aug 2025
  • Elisa D'Alessandro (MUMC)

    Boezemfibrilleren remmen via vet en littekens

    Boezemfibrilleren is een veelvoorkomende hartritmestoornis die het risico op beroertes, hartfalen en dementie verhoogt. Het treft in Nederland al 385.000 mensen en ontwikkelt zich vaak langzaam tot een blijvende aandoening. Een belangrijke veroorzaker is littekenweefsel op de hartboezems, maar daar zijn nog geen gerichte behandelingen voor.

    Onderzoek toont aan dat vetweefsel rondom de boezems een cruciale rol speelt. In gezonde toestand beschermt dit vet het hart, maar bij boezemfibrilleren kan het gaan ontsteken. Die ontsteking draagt bij aan littekenvorming en verergert de aandoening. Moleculair bioloog dr. Elisa D'Alessandro van het Maastricht UMC+ gaat nu met geavanceerde moleculaire technieken onderzoeken hoe het vet en de boezemcellen met elkaar communiceren en elkaar beïnvloeden. Dit gaat ze doen bij mensen met en zonder boezemfibrilleren, zodat ze hier verschillen in kan vinden.

    Voorkomen van ernstige complicaties

    D'Alessandro : "We weten al dat vet, ontsteking en littekenvorming met elkaar samenhangen, maar de precieze processen zijn nog onbekend. Door dit nu op celniveau te ontrafelen, kunnen we nieuwe manieren ontwikkelen om boezemfibrilleren effectiever te behandelen."

    Aangezien het risico op boezemfibrilleren toeneemt met de leeftijd, gaat ze de interactie tussen het vet en de boezems zowel bij jongere als oudere patiënten met boezemfibrilleren in kaart brengen. Daaruit moet blijken welke cellen verantwoordelijk zijn voor littekenvorming en hoe dit verandert met de leeftijd. 

    Nieuwe behandelingen

    Daarnaast gaat ze kijken naar zogeheten PAR-receptoren. Dit zijn structuren op de celwand die te maken hebben met ontsteking en littekenvorming op het hart. Door gebruik te maken van 3D-modellen van menselijke hart- en vetcellen, gaat D'Alessandro onderzoeken of PAR-remmers littekenvorming en ontsteking bij boezemfibrilleren kunnen voorkomen. Deze medicijnen worden al gebruikt bij andere hartaandoeningen, maar nog niet bij boezemfibrilleren.

    "Als we erin slagen de schadelijke communicatie tussen vet en hartcellen te stoppen, kunnen we veel patiënten helpen. Het is ons doel om boezemfibrilleren in een eerder stadium af te remmen, voordat ernstige complicaties ontstaan."

    De resultaten van dit onderzoek kunnen leiden tot nieuwe behandelstrategieën die de kwaliteit van leven verbeteren en de wereldwijde impact van boezemfibrilleren verkleinen.

    Elisa D'Allessandro Dekkerbeurs aug 2025

Senior Scientist

  • Erik Timmermans (UMCU)

    Betere hartgezondheid ouderen door beweegvriendelijke buurt

    60% van de 65-plussers in Nederland beweegt te weinig. Voldoende lichaamsbeweging bevordert hun hartgezondheid juist. Ouderen brengen veel tijd door in hun eigen buurt. Een leefomgeving die bewegen stimuleert is voor hen dus extra belangrijk. Maar wat maakt een buurt nu eigenlijk beweegvriendelijk voor ouderen? Daar wil Erik Timmermans achter komen.

    Nieuwe meetmethode

    Epidemioloog Timmermans gaat onderzoeken welke voorzieningen in een buurt ouderen stimuleren om te bewegen. Denk bijvoorbeeld aan voldoende stoepen, bankjes, zebrapaden, een openbaar toilet of winkels in de buurt. 
    Er is een methode waarmee je de beweegvriendelijkheid van een buurt kunt meten. Maar die is helaas niet geschikt voor ouderen. Daarom gaat Erik deze meetmethode aanpassen samen met ouderen. Zodat je per adres in Nederland de beweegvriendelijkheid van de buurt voor ouderen in kaart kunt brengen.

    De aangepaste meetmethode koppelt hij aan grote gegevensbestanden met informatie over het beweeggedrag en de hartgezondheid van duizenden ouderen. Zo kan hij kijken hoe veranderingen in de buurt invloed hebben op het beweeggedrag en op hart- en vaatziekten bij ouderen.

    De resultaten verwerkt Timmermans in een online hulpmiddel. Zodat ouderen, artsen, beleidsmakers en ontwerpers eenvoudig kunnen zien hoe beweegvriendelijk een buurt is voor ouderen. En welke aanpassingen er nodig zijn om dit te verbeteren. Met als uiteindelijk doel: het aantal hart- en vaatziekten verminderen.

    Het onderzoek kijkt ook naar verschillen tussen mannen en vrouwen, mensen met of zonder migratieachtergrond en mensen met een bewegingsbeperking. Dit om adviezen beter af te kunnen stemmen op ieders situatie.

    Erik Timmermans Dekkerbeurs aug 2025
  • Tim Koopmans (Hubrecht Instituut)

    Op zoek naar manieren om hartschade te herstellen

    Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Dat beschadigde stuk herstelt niet meer, maar wordt littekenweefsel. Dat zorgt ervoor dat het hart minder goed pompt. Ook kunnen er hartritmestoornissen door ontstaan. Op lange termijn kan een patiënt zelfs hartfalen krijgen en eraan overlijden. Behandelingen die hartschade kunnen genezen zijn daarom hard nodig.

    Zoogdieren zoals de mens zijn niet in staat om schade aan hun hart zelf te herstellen. Maar er is één uitzondering op deze regel: de stekelmuis. Deze muis kan als enige volwassen zoogdier hartschade deels herstellen. Deze muis ontwikkelt minder schadelijke reacties na schade aan het hart en hij herstelt de werking van zijn hart grotendeels.

    Herstel van hartweefsel

    Celbioloog Koopmans wil begrijpen hoe de stekelmuis dit doet. Hij richt zich vooral op bepaalde cellen die onder meer stofjes produceren die een positieve invloed hebben op de omliggende hartspiercellen. Zo spelen deze cellen in het hart een sleutelrol bij de genezing van wonden en het herstel van weefsel. Tim gaat onder andere onderzoeken wat er gebeurt als hij gekweekte hartcellen van mensen blootstelt aan deze stofjes. Ook onderzoekt hij of ze ook menselijke hartcellen beschermen en helpen zichzelf te herstellen.

    Nieuwe medicijnen

    Uiteindelijk hoopt hij stofjes te ontdekken die als basis kunnen dienen voor nieuwe medicijnen. Medicijnen die hartspiercellen kunnen beschermen en zichzelf laten herstellen. Dat zou een grote stap vooruit zijn in de behandeling van hartschade, die nu nog ongeneeslijk is.

    De Hartstichting kijkt kritisch naar het gebruik van proefdieren voor onderzoek en stimuleert het gebruik van alternatieven. De richtlijnen van de overheid en van de Hartstichting eisen dat onderzoekers er alles aan doen om alternatieven te vinden voor dierproeven.

    Alleen als er geen alternatief is voor noodzakelijk onderzoek – zoals bij dit onderzoek het geval is –, verleent de overheid een vergunning voor dierproeven. Aan die dierproeven stelt de overheid strenge eisen, zodat er zo min mogelijk proefdieren worden ingezet en proefdieren zo min mogelijk leed ervaren.

    Tim Koopmans Dekkerbeurs aug 2025
  • Molly O’Reilly (Amsterdam UMC)

    De invloed van zenuwcellen bij erfelijke hartspierziekten

    Mensen met de erfelijke hartspierziekten hypertrofische (HCM) en aritmogene (ACM) cardiomyopathie lopen veel kans om gevaarlijke hartritmestoornissen te krijgen. Die kunnen leiden tot een hartstilstand. Soms is dat zelfs het eerste teken van de ziekte, ook bij jonge mensen. Helaas is niet goed te voorspellen bij wie dit zal gebeuren, en wie baat heeft bij medicijnen. De enige manier om een hartstilstand te voorkomen is een implanteerbare defibrillator (ICD), die een schok geeft bij levensgevaarlijke hartritmestoornissen.

    Aansturing van het hart

    Neurowetenschapper O’Reilly doet onderzoek naar een minder bekende oorzaak van hartritmestoornissen: het autonome zenuwstelsel, in het bijzonder de zenuwen die het hart aansturen. Bij mensen met HCM en ACM lijkt dit autonome zenuwstelsel vaak uit balans. Dat kan hartritmestoornissen opwekken. Ze wil achterhalen hoe de zenuwen veranderen door de ziekte en wat dit betekent voor het risico op een hartstilstand.

    Ze gaat daarom onderzoeken hoe deze ziekten leiden tot veranderingen in zenuwen rond het hart en hartritmestoornissen. Ook gaat ze bestuderen hoe de zenuwen anders verdeeld zijn in de hartkamers en welke invloed dat heeft. Verder wil ze weten hoe hartspiercellen en zenuwcellen elkaar beïnvloeden en wat dat betekent voor het ziekteverloop. Zo wil ze ontrafelen hoe deze ziektes ontstaan en nieuwe aanknopingspunten vinden voor behandeling.

    Nieuwe behandelingen

    Met haar resultaten hoopt O’Reilly beter te kunnen voorspellen wie risico loopt op gevaarlijke hartritmestoornissen. Zo weten artsen beter wie een ICD nodig heeft, en wie beter af is met leefstijlaanpassingen of medicijnen. Door meer inzicht in de rol van het zenuwstelsel wordt het ook mogelijk om ook nieuwe behandelingen te ontwikkelen met minder bijwerkingen. Dat verbetert niet alleen de overlevingskansen, maar ook de levenskwaliteit van patiënten en hun familie.

    Molly O'Reilly Dekkerbeurs aug 2025

Established Investigator

  • Amanda Foks (Universiteit Leiden)

    Verouderde afweercellen uitschakelen om infarcten te voorkomen

    Minder soepele bloedvaten
    Slagaderverkalking is een belangrijke oorzaak van hart- en herseninfarcten. Tijdens dit sluimerende proces hopen zich allerlei cellen en vetten op in de vaatwand. Dit blijft lang onopgemerkt, totdat een verdikking in de vaatwand door slagaderverkalking plotseling scheurt of beschadigd raakt. Zo kan opeens een infarct ontstaan.

    Als we ouder worden krijgen we meer slagaderverkalking in onze bloedvaten. Dat komt onder andere doordat onze bloedvaten minder soepel worden en ons afweersysteem minder goed werkt. Dit laatste zorgt voor meer ontsteking. En ontstekingen verergeren slagaderverkalking juist.

    Slagfaderverkalking afremmen
    B-cellen vormen onderdeel van ons afweersysteem. Deze witte bloedcellen helpen ziekteverwekkers op te sporen en onschadelijk te maken. Op hogere leeftijd gaan sommige B-cellen zich anders gedragen. Ze verouderen en maken dan stoffen aan die ontstekingen stimuleren. Dit kan mogelijk slagaderverkalking verergeren.

    “Wij hebben als eersten aangetoond dat deze verouderde B-cellen aanwezig zijn in het bloed en slagaderverkalking bij hart- en vaatpatiënten”, vertelt Amanda Foks. “We ontdekten dat deze B-cellen voor meer ontsteking en ergere slagaderverkalking zorgen. Maar wat de cellen precies doen, weten we niet.”

    Daarom gaat Foks onderzoeken hoe verouderde B-cellen zorgen voor meer ontsteking in bloedvaten en verergering van slagaderverkalking. Bijvoorbeeld door te achterhalen welke schadelijke stoffen ze uitscheiden. Ook gaat ze in kaart brengen waar de verouderde B-cellen zich in de vaatwand bevinden en hoe ze met andere cellen samenwerken. “Vervolgens willen we een behandeling ontwikkelen die verouderde B-cellen uitschakelt en de gezonde afweercellen juist ongemoeid laat”, vult Foks aan. “Zo hopen we uiteindelijk slagaderverkalking af te remmen of misschien zelfs te voorkomen. Dit zou een totaal nieuwe behandeling tegen hart- en herseninfarcten zijn.”

    Onderzoeker Amanda Foks universiteit Leiden

Dekkerbeurzen voor een onderzoekers-duo

Team Science

  • Joëlle Elias (UMC Utrecht) & Jessie van Wezenbeek (Amsterdam UMC)

    Rechterhartfalen na steunhart beter voorkomen

    Steunhart

    In Nederland hebben 246.000 mensen hartfalen. Hun hart pompt het bloed niet goed genoeg rond. Een klein deel van deze mensen heeft zo ernstig hartfalen dat een harttransplantatie of een steunhart nog de enige opties zijn. Een steunhart is een mechanische pomp die tijdens een operatie wordt geplaatst en de linkerhartkamer helpt om genoeg bloed door het lichaam te pompen. 

    Grotere kans op overlijden

    Hoewel mensen langer kunnen leven met een steunhart, ontstaat er bij drie tot vier op de tien patiënten een groot probleem. De rechterhartkamer krijgt plotseling veel meer bloed te verwerken, raakt overbelast en kan gaan falen. Dit leidt tot vochtophoping, problemen met lever en nieren, langere IC-opnames en een grotere kans op overlijden.

    Artsen vinden het nog lastig om vroeg te herkennen wie risico loopt. Belangrijke aanwijzingen, zoals ontstekingsstoffen in het bloed en subtiele veranderingen in de hartfunctie, worden nu niet standaard gemeten. Opvallend is dat vrouwen minder vaak een steunhart krijgen, maar wél vaker rechterhartfalen ontwikkelen. Hoe dat komt, is nog onbekend. 

    Betere voorspelling

    Onderzoekers Elias en Van Wezenbeek gaan onderzoeken hoe rechterhartfalen precies ontstaat en welke rol ontsteking daarbij speelt. Ze combineren bloedonderzoek met metingen van de rechterkamer vóór, tijdens en na de operatie. Zo willen ze een risicomodel ontwikkelen dat beter voorspelt welke patiënten kwetsbaar zijn, voor mannen en vrouwen afzonderlijk. 

    Daarnaast testen ze twee nieuwe behandelingen die direct toepasbaar zijn in de kliniek. Tijdens de operatie wordt een filter gebruikt dat ontstekingsstoffen uit het bloed verwijdert. Na de operatie kan zenuwstimulatie via het oor de natuurlijke ontstekingsremming activeren. 

    Ernstige complicatie verminderen

    Met dit onderzoek kunnen artsen eerder zien wie risico loopt en sneller ingrijpen met extra zorg of aanpassing van de behandeling. Als de nieuwe therapieën werken, kunnen ze direct worden ingezet om deze ernstige complicatie te verminderen. De inzichten zijn bovendien waardevol voor andere aandoeningen waarbij de rechterkamer onder druk staat, zoals bij hartfalen door een stijve hartspier of pulmonale hypertensie. Hiermee zetten de onderzoekers een belangrijke stap richting veiligere zorg voor mensen met ernstig hartfalen.

    Onderzoeker Joëlle Elias
    Joëlle Elias
    Onderzoeker Jessie van Wezenbeek Amsterdam UMC
    Jessie van Wezenbeek
  • Mathilde Vermeer (UMC Groningen) & Peter-Paul Zwetsloot (Erasmus MC)

    Hoe DNA-afwijkingen in hartspiercellen tot verschillende hartziekten leiden

    DNA-afwijkingen

    Erfelijke hartspierziekten kunnen al op jonge leeftijd ernstige schade veroorzaken, met hartfalen, hartritmestoornissen of zelfs plotselinge dood tot gevolg. In Nederland zijn duizenden mensen drager van DNA-afwijkingen in genen zoals DES en MYH7, die vaak al generaties lang in families voorkomen. Toch verloopt de ziekte bij iedere drager anders. De één krijgt een verdikt hart, de ander juist een verzwakte of stijve hartspier.

    Deze onvoorspelbaarheid maakt het moeilijk om tijdig te herkennen wie risico loopt en welke behandeling het beste past. Daarbij gaan mensen vaak pas naar de cardioloog wanneer klachten al aanwezig zijn, waardoor vroege veranderingen in de hartspier onzichtbaar blijven. 

    Mini-hartspieren

    Om dit te doorbreken ontwikkelen Vermeer en Zwetsloot een manier om erfelijke hartziekten nauwkeuriger na te bootsen in het laboratorium. Hiervoor gebruiken zij één soort stamcel. Met moderne technieken brengen ze per cel steeds een verschillende DNA-afwijking aan die ook bij patiënten voorkomt. De verschillende stamcellen groeien eerst uit tot hartspiercellen, waarna de onderzoekers van elke variant kleine stukjes “mini-hartspier” maken.

    In deze mini-hartspieren wordt het ziekteproces stap voor stap zichtbaar. Van de eerste subtiele signalen tot latere, ernstigere veranderingen. Omdat alle mini-hartspieren uit dezelfde soort stamcel komen en alleen de DNA-afwijking verschilt, kunnen de onderzoekers precies zien welk effect elke afwijking heeft. 

    Daarnaast verzamelen de onderzoekers medische gegevens en materiaal van Nederlandse patiënten met deze DNA-afwijkingen. Door deze informatie te koppelen aan de bevindingen uit het laboratorium, kunnen zij beter begrijpen waarom dezelfde erfelijke afwijking bij de ene persoon mild verloopt en bij de andere veel ernstiger. 

    Veilig medicijnen testen

    Dit onderzoek laat zien wat er onder welke omstandigheden misgaat in de hartspier bij erfelijke DNA-afwijkingen. Deze kennis helpt om dragers beter te informeren over hun risico en hen gerichter te volgen. De mini-hartspiermodellen bieden bovendien een veilige manier om medicijnen te testen die vroeg kunnen ingrijpen. De onderzoekers delen de opgedane kennis en modellen met nationale en internationale partners. Op die manier kunnen ze snel bijdragen aan het eerder opsporen én beter en persoonlijker behandelen van mensen met erfelijke hartspierziekten. 

    Mathilde Vermeer UMC Groningen
    Mathilde Vermeer
    Peter-Paul Zwetsloot Erasmus MC Rotterdam
    Peter-Paul Zwetsloot
  • Nick van Osta (Universiteit Maastricht) & Karim Taha (UMC Utrecht)

    Een digitale kopie van het hart

    Duizenden patiënten

    Hartfalen door een stijve hartspier (ook wel HFpEF genoemd) is een snelgroeiende en vaak onbegrepen vorm van hartfalen. Wereldwijd hebben meer dan 64 miljoen mensen deze aandoening. Ook in Nederland kampen duizenden patiënten ermee. Hun hart knijpt nog goed samen, maar kan zich niet goed ontspannen. Daardoor vult het hart zich minder goed met bloed en pompt het niet genoeg bloed het lichaam rond. Dat zorgt voor klachten zoals benauwdheid en een erg slechte conditie, waardoor zelfs gewone dagelijkse activiteiten erg zwaar kunnen worden. Vaak belanden patiënten herhaaldelijk in het ziekenhuis. 

    Verstoringen in het hart

    De oorzaken verschillen sterk per persoon. Hoge bloeddruk, diabetes of overgewicht kunnen een rol spelen, maar niet bij iedereen. Omdat de onderliggende problemen zo uiteenlopen, werkt één standaardbehandeling meestal niet goed. Artsen kunnen vaak niet precies zien wat er in het hart misgaat en welke behandeling echt helpt. 

    Om dit beter te begrijpen ontwikkelen onderzoekers Van Osta en Taha een digitale kopie van het hart.

    Deze persoonlijke computersimulatie maken zij op basis van echobeelden van de patiënt, zowel in rust als tijdens inspanning. Dat is belangrijk, omdat de klachten vooral naar voren komen wanneer het hart harder moet werken. De digitale kopie laat zien welke verstoringen in het hart verantwoordelijk zijn voor de klachten van een specifieke patiënt. 

    Persoonlijk behandelplan

    Met deze aanpak kunnen de onderzoekers mogelijke behandelingen eerst testen op het digitale hart, vóórdat een patiënt ze krijgt. Zo wordt duidelijk welke behandeling het meeste kans van slagen heeft. De technologie helpt bovendien om de hartvullingsdruk betrouwbaar in te schatten. Deze belangrijke waarde was tot nu toe alleen nauwkeurig te meten via een belastende hartkatheterisatie. 

    Op termijn kan de digitale kopie ook worden gebruikt om het beloop van de ziekte te volgen en het behandelplan steeds verder te verfijnen. Zo brengen Van Osta en Taha betere, persoonlijkere zorg voor mensen met een stijve hartspier een belangrijke stap dichterbij.

    Onderzoeker Nick van Osta universiteit Maastricht
    Nick van Osta
    Onderzoeker Karim Taha van UMC Groningen
    Karim Taha
  • Bettine van Willigen (Amsterdam UMC) & Fabienne Vervaat (Catharina Ziekenhuis)

    Problemen in kleinste bloedvaten van het hart sneller opsporen

    Deze problemen komen vooral bij vrouwen voor, die daardoor vaak lang in onzekerheid zitten over de oorzaak van hun hartklachten.

    Pijn op de borst klachten ontstaan vaak door vernauwingen in de kransslagaders, de bloedvaten die het hart van zuurstof voorzien. Maar ook zonder deze vernauwingen kunnen mensen pijn op de borst krijgen. Het probleem kan dan liggen in de kleinste vaatjes van het hart, de haarvaatjes. Dit treedt vooral bij vrouwen op en is lastig te onderzoeken.

    Onzekerheid
    Patiënten met pijn op de borst krijgen vaak eerst een CT-scan. Als daarop geen vernauwingen in de kransslagaders te zien zijn, kunnen cardiologen tijdens een hartkatheterisatie speciale metingen uitvoeren om problemen in de haarvaatjes op te sporen. Deze procedure is alleen intensief en belastend voor de patiënt en brengt ook risico’s met zich mee. Daarom kiezen artsen er vaak voor om eerst medicijnen te proberen. Veel patiënten houden dan toch klachten en de onderliggende oorzaak is dan nog steeds onbekend. Deze patiënten, hoofdzakelijk vrouwen, leven daardoor lang in onzekerheid.

    Minder belastende techniek
    Biomedisch ingenieur Bettine van Willigen (Amsterdam UMC) en cardioloog in opleiding Fabienne Vervaat (Catharina ziekenhuis) willen een gemakkelijke techniek ontwikkelen om problemen in de kleinste vaatjes op te sporen. Hiervoor gaan ze bestaande CT-scans van harten van patiënten analyseren. Bij deze patiënten zijn deze speciale metingen tijdens een hartkatheterisatie uitgevoerd. Daardoor is bekend welke patiënten slecht werkende haarvaatjes bleken te hebben en welke niet.

    Snellere diagnose
    “Bij patiënten met deze klachten heeft het hart meer zuurstof nodig dan de kransslagaders kunnen aanvoeren”, legt Fabienne Vervaat uit. “Door te kijken naar de verhouding tussen de bloedstroom in de kransslagaders en de hoeveelheid hartspier, kunnen we iets zeggen over de gezondheid van de haarvaatjes.” Bettine van Willigen: ”Deze verhouding willen we bepalen op een CT-scan met behulp van wiskundige modellen. Als dat lukt, kunnen we software ontwikkelen waarmee we in de toekomst CT-scans van het hart kunnen analyseren en de gezondheid van de haarvaatjes kunnen bepalen.” Wanneer cardiologen deze techniek in de zorg kunnen toepassen, kunnen veel vrouwen veel sneller een diagnose krijgen. En ook nog op een manier die niet belastend is voor de patiënt.

    Onderzoekers Bettine van Willigen Amsterdam AMC en dr. Fabienne Vervaat, Catharina ziekenhuis
    Links is Bettine, rechts is Fabienne

Uitreiking consortiumfinanciering

Op 11 maart 2026 reiken we ook cheques uit aan acht nieuwe consortia. Dat zijn grote landelijke onderzoeken waarin meerdere onderzoekers samenwerken.