Ontstaan hartinfarct

Een hartinfarct lijkt vaak plotseling te ontstaan. In werkelijkheid gaat er een lang en sluipend proces aan vooraf, slagaderverkalking genoemd.

Normaal krijgt het hart zuurstof en voedingsstoffen via de kransslagaders, die als een soort krans om het hart liggen. Bij vernauwingen in kransslagaders lukt dit minder goed. Bij ernstige vernauwingen ontstaan er klachten van pijn op de borst. In eerste instantie vooral tijdens inspanning of bij hevige emoties. Deze klachten zijn vaak het eerste signaal dat er iets mis is met het hart.

De vernauwingen in de kransslagaders komen door slagaderverkalking. Dit is een proces waarbij vet en lichaamscellen zich ophopen in de bloedvaten. Dit leidt tot de vorming van de zogenaamde plaques. Van die vernauwingen in de slagaders merk je lange tijd niets. Maar langzamerhand maken de plaques de vaatwand minder sterk, er kunnen er scheurtjes en wondjes ontstaan in de binnenbekleding.

Meer over slagaderverkalking

Een zeldzame aandoening die een hartinfarct kan veroorzaken is SCAD (spontane dissectie van de kransslagader). Bij deze aandoening raken verschillende lagen van de vaatwand los van elkaar. Dit kan een bloedvat afsluiten en zo een hartinfarct veroorzaken.

Plaque 1
De wand van het bloedvat is nog helemaal glad.
Plaque 2
Het bloedvat vernauwt zich langzaam.
Plaque 4
Vernauwing in kransslagader kan leiden tot een hartinfarct.

Wanneer een hartinfarct?

Slagaderverkalking hoeft niet ernstig te zijn. Er ontstaat pas een gevaarlijke situatie als de beschermlaag van zo'n plaque plotseling openscheurt. De wond die ontstaat, wordt net zoals bij elk wondje, zo snel mogelijk gedicht. Hierbij vormen zich bloedstolsels.

Zo'n bloedstolsel kan losraken en ergens in een kransslagader blijven steken. Als dit de bloedtoevoer in de kransslagader helemaal afsluit, is er sprake van een hartinfarct of een hartaanval. Een deel van de hartspier krijgt dan geen zuurstof meer en trekt niet meer samen.

Risicofactoren hartinfarct

Een aantal factoren verhoogt de kans op een hartinfarct:

  • roken
  • hoge bloeddruk
  • verhoogd cholesterolgehalte
  • diabetes
  • overgewicht
  • langdurige stress
  • erfelijkheid: hart- en vaatziekten bij vader, moeder, broer of zus voor het 65e levensjaar

Meer over risicofactoren

Herkennen signalen

Een belangrijk signaal van een hartinfarct is een aanhoudende drukkende pijn midden op de borst. Het lijkt alsof iemand een band om de borst snoert. De pijn houdt ook in rust aan.

Deze beklemmende pijn op de borst gaat vaak samen met:

  • uitstralende pijn naar de linker, soms de rechterarm of beide armen, maar ook naar de schouders, hals, kaak, schouderbladen of maagstreek 
  • zweten, misselijkheid of (neiging tot) braken

De pijn gaat niet over en medicijnen helpen niet. Ook in rust duren de klachten langer dan 5 minuten.

Daarnaast kunnen er ook minder typische signalen voorkomen:

  • pijn in de bovenbuik
  • pijn tussen de schouderbladen
  • kortademigheid
  • extreme moeheid
  • duizeligheid
  • een erg onrustig en angstig gevoel
  • snelle ademhaling

Deze wat minder duidelijke signalen komen meer voor bij vrouwen dan bij mannen.

Ook bij ouderen en patiënten met diabetes kunnen de klachten vager zijn. Ouderen ervaren de klachten eerder als luchttekort of benauwdheid.

Bel direct 112 als hartklachten ook in rust langer duren dan 5 minuten

Vooraf al klachten 

De klachten bij een hartinfarct lijken plotseling te ontstaan.

Maar vaak zijn er vooraf ook al tekenen dat er iets mis is met het hart:

  • een tijdje onverklaarbaar moe
  • pijn op de borst bij inspanning of emoties

Deze klachten kunnen wijzen op angina pectoris. Ga bij twijfel altijd naar de huisarts. Die kan tijdig onderzoek laten doen of medicijnen voorschrijven.

Meer over angina pectoris

Stil infarct

Soms treedt er een stil infarct op. Bij een stil infarct is op het hartfilmpje te zien dat er een hartinfarct heeft plaatsgevonden, maar de patiënt heeft er zelf helemaal niets van gemerkt. Bij vrouwen komt dit vaker voor dan bij mannen.

 

Diagnose

Als klachten wijzen op een hartinfarct, vindt er zo snel mogelijk nader onderzoek plaats. Eerst wordt gekeken of er een infarct te zien is op een hartfilmpje (ECG). Vaak gebeurt dit al in de ambulance.

Door bloedonderzoek wordt onderzocht of er afvalstoffen, hartenzymen, in het bloed aanwezig zijn. Deze hartenzymen wijzen op het afsterven van een stukje hartspier en dus op een hartinfarct. Direct na het hartinfarct kan het hartritme van slag raken. Dit kan leiden tot ernstige ritmestoornissen vooral in de eerste uren. In het ziekenhuis wordt dit goed in de gaten gehouden.

Als het acute gevaar geweken is zijn de mogelijke vervolgonderzoeken:

Behandeling

Ieder hartinfarct is anders. De ernst van het hartinfarct is afhankelijk van de grootte en de plek van het infarct. Of het nu een klein of groot infarct is: snel handelen is belangrijk. Dat beperkt de schade aan het hart.

Bij ernstige vernauwingen in de kransslagaders, kan een dotterbehandeling of bypassoperatie nodig zijn. Een hartteam van cardiologen en chirurgen bepaalt per patiënt wat voor hem of haar de beste behandeling is.

Dotter- en stentbehandeling

Direct na een hartinfarct bestaat het risico op een gevaarlijke hartritmestoornis. Daarom wordt het hartritme voortdurend bewaakt. Indien mogelijk krijgt de patiënt direct na aankomst in het ziekenhuis een dotter- en stentbehandeling in de kransslagader die de problemen veroorzaakt heeft. Dit is een behandeling om het afgesloten bloedvat weer toegankelijk te maken. Hoe eerder het bloedvat weer open is, hoe kleiner de kans op blijvende schade aan het hart.

In sommige gevallen is een acute dotter- of stentbehandeling niet mogelijk of wenselijk. Deze wordt dan uitgesteld of er moet een andere behandeling plaatsvinden.

Bypass- of omleidingsoperatie

Bij ernstige vernauwingen of meerdere vernauwingen kan een bypass- of omleidingsoperatie nodig zijn. Bij een deze operatie maakt de thoraxchirurg een omleiding van een (slag)ader, zodat het bloed om de afsluiting heen stroomt.

Medicijnen en gezonde leefstijl

Na een hartinfarct worden meestal medicijnen voorgeschreven om:

  • bloedplaatjes minder snel te laten samenklonteren (plaatjesremmers)
  • vorming van bloedstolsels tegen te gaan (antistollingsmiddelen)
  • de bloeddruk te verlagen
  • het hartritme te regelen of te verlagen
  • het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen

Gebruik de medicijnen volgens voorschrift. Meestal zijn ze langere tijd nodig, ook als iemand zich al beter voelt.

Medicijnen en een gezonde leefstijl voorkomen een hartinfarct. Raadpleeg de huisarts bij bijwerkingen. De arts beoordeelt of een lagere dosering mogelijk is of dat er andere medicijnen mogelijk zijn.

Stamceltherapie (experimenteel)

Stamceltherapie is een veelbelovende therapie bij angina pectoris of een hartinfarct, maar wordt nu alleen nog experimenteel toegepast, onder andere door cardioloog prof. dr. Douwe Atsma. Lees meer over zijn onderzoek.

Herstel na een hartinfarct

Een hartinfarct is een ingrijpende gebeurtenis. Het duurt een tijd voordat iemand zich weer goed voelt en weer vertrouwen heeft in het lichaam. Elke persoon herstelt verschillend. Factoren die meespelen zijn de ernst van het infarct, het karakter en hoe mensen in de omgeving ermee omgaan.

Je verkleint de kans op een volgend hartinfarct door de leefstijl aan te passen: niet roken, weinig stress, gezonde voeding, regelmatig bewegen en een gezond gewicht.

Hartrevalidatie is bedoeld om er lichamelijke en psychisch weer bovenop te komen. Hartrevalidatie start een aantal weken na thuiskomst.

Meer over hartrevalidatie

Gevolgen lange termijn

Na ongeveer 6 weken ontstaat op de plek waar de hartspier beschadigd is een soort litteken. Dit is blijvend en kan op den duur tot klachten leiden zoals ritmestoornissen of het uitpuilen van het litteken (aneurysma). Tijdens de controles bij de cardioloog wordt dit goed in de gaten gehouden.

Mensen die een hartinfarct hebben gehad hebben een grotere kans op hartfalen. Bij hartfalen ontstaan er klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid of vocht vasthouden.

Meer over hartfalen

Vragen over hartinfarct

Helpt hoesten bij een hartinfarct?

Er circuleert al jaren een filmpje waarin wordt gesuggereerd dat hoesten helpt bij een hartinfarct of -stilstand. Dit is absoluut niet waar. Bij een hartinfarct helpt het niet om te hoesten. Lees waarom

Wat is het verschil tussen een hartinfarct, hartstilstand en hartfalen?

De termen hartinfarct, hartstilstand en hartfalen worden vaak door elkaar gehaald.

  • Bij een hartinfarct (hartaanval) raakt een kransslagader van het hart verstopt.
  • Bij een hartstilstand stopt het hart met kloppen en pompt het geen bloed meer rond door ernstige ritmestoornissen.
  • Bij hartfalen is de pompkracht van het hart verminderd.

Download de factsheet met een helder overzicht van de verschillen.

Mag ik autorijden na een hartinfarct?

Van het CBR mag u tenminste de eerste vier weken geen auto rijden. Daarna beoordeelt de huisarts of de cardioloog of dit weer mag.

Mag ik op vakantie na een hartinfarct?

Een week of vier na een hartinfarct kunt u rustig op vakantie. Met een vliegreis of een lange inspannende reis kunt u beter nog een poosje wachten. Een vakantie in de bergen is voor iedereen anders: vraag  advies aan de huisarts of cardioloog.

Hoe zit het met seks na een hartinfarct?

Veel mensen hebben de eerste tijd na hun hartinfarct niet zoveel belangstelling voor seks. Na een poosje kan dat veranderen. Vrijen na een hartinfarct is verantwoord. Het is ongeveer even belastend voor het lichaam als twee trappen lopen. Als u dat zonder echte klachten kunt doen, is er geen bezwaar tegen vrijen.

Onderzoek naar voorkomen hartinfarcten

Wetenschappers zoeken naar signaalstofjes in het bloed om te ontdekken wie risico loopt op een hartinfarct. Signaalstofjes kunnen al in een vroeg stadium verraden dat er iets mis dreigt te gaan in de bloedvaten.

Meer over signaalstofjes om een hartinfarct te voorspellen

Blijf op de hoogte

Schrijf u in voor de nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws over onze activiteiten, hart- en vaatziekten en wetenschappelijk onderzoek.

Paul

Hadden ze die slagaderverkalking maar eerder kunnen zien.

Deel via: