Hartinfarct

Per dag krijgen ongeveer 80 mensen in Nederland een hartinfarct. Een hartinfarct of hartaanval is een verstopping in een kransslagader van het hart. Een deel van de hartspier wordt hierdoor beschadigd en sterft af. Hoe ontstaat een hartinfarct?

Het hart krijgt zuurstof en voedingsstoffen via de kransslagaders, die als een soort krans om het hart liggen. Als deze kransslagaders vernauwd raken, krijgt het hart te weinig zuurstof. 

In eerste instantie zorgt dit vooral voor klachten tijdens inspanning of bij hevige emoties. In die situaties heeft het hart extra zuurstof nodig, maar door de vernauwingen lukt dat niet. Dit leidt tot pijn op de borst of angina pectoris. Als een kransslagader helemaal afgesloten wordt, is er sprake van een hartinfarct.

Risicofactoren hartinfarct

Een aantal factoren verhoogt de kans op een hartinfarct:

  • roken
  • hoge bloeddruk
  • verhoogd cholesterolgehalte
  • diabetes
  • overgewicht
  • langdurige stress
  • erfelijkheid: hart- en vaatziekten bij vader, moeder, broer of zus voor het 65e levensjaar

Ook leeftijd en geslacht spelen een rol. Op jongere leeftijd is de risico op hart- en vaatziekten lager dan op hogere leeftijd en vrouwen hebben voor de overgang minder kans op een hartinfarct dan mannen.

Meer over risicofactoren

Overige factoren die een hartinfarct kunnen uitlokken

Er zijn een aantal factoren bekend die een hartinfarct kunnen uitlokken:

  • sport: extreme inspanning kan een hartinfarct uitlokken
  • tijdstip van de dag: hartinfarcten doen zich vooral voor in de ochtend als gevolg van onder andere veranderingen in de hartslag, bloeddruk en grotere kleverigheid van de bloedplaatjes en langzamer afbreken van bloedstolsels
  • operatieve ingreep: tijdens een ingreep in de vaten kunnen soms stolsels losraken en een hartinfarct veroorzaken

Een andere oorzaak van een hartinfarct kan een spontane dissectie van de kransslagader (SCAD) zijn. Dit is een zeldzame aandoening, die relatief vaak voorkomt bij jonge vrouwen. Bij SCAD raken verschillende lagen van de vaatwand los van elkaar. Hierdoor kan er een bloedvat afgesloten raken en een hartinfarct ontstaan. Lees meer over SCAD

Slagaderverkalking

Een hartinfarct lijkt zich vaak plotseling voor te doen, als een donderslag bij heldere hemel. Toch gaat hier een jarenlang proces aan vooraf,  dat leidt tot vernauwingen in de kransslagaders van het hart. Dit proces heet slagaderverkalking of aderverkalking.

Bij slagaderverkalking hopen vet en lichaamscellen zich op in de bloedvaten: er ontstaan vernauwingen in de kransslagaders (plaques). Van die vernauwingen in de slagaders merk je lange tijd niets, omdat het bloed nog gewoon door de aders stroomt.

De plaques maken de vaatwand minder sterk, er kunnen er scheurtjes en wondjes ontstaan in de binnenbekleding. In het ergste geval scheurt de beschermlaag van zo'n plaque plotseling open. De wond die ontstaat, wordt net zoals bij elk wondje, zo snel mogelijk gedicht. Hierbij vormen zich bloedstolsels.

Wanneer hartinfarct?

Er ontstaat een gevaarlijke situatie als zo'n bloedstolsel losraakt en ergens in een kransslagader blijft steken. Als dit de bloedtoevoer in de kransslagader helemaal afsluit, is er sprake van een hartinfarct of een hartaanval. Een deel van de hartspier krijgt dan geen zuurstof meer en trekt niet meer samen.

Video hartinfarct

Signalen hartinfarct

De meest voorkomende klacht bij een hartinfarct is een beklemmende of drukkende pijn midden op de borst die:

  • in rust kan uitstralen naar bovenarmen, hals, kaak, rug en maagstreek
  • ook in rust langer dan 5 minuten duurt
  • kan samengaan met zweten, misselijkheid of braken

Daarnaast hebben vrouwen - vaker dan mannen - een of meer van de volgende klachten:

  • pijn in de bovenbuik, kaak, nek of rug
  • pijn tussen de schouderbladen
  • kortademigheid
  • extreme moeheid
  • duizeligheid
  • onrustig gevoel, angst en snelle ademhaling
  • misselijkheid of braken

De klachten verschillen per persoon. De klachten kunnen plotseling of heel geleidelijk ontstaan. Bel direct 112 als hartklachten ook in rust langer duren dan 5 minuten.

 

Stil infarct

Soms treedt er een stil infarct op. Bij een stil infarct is op het hartfilmpje te zien dat er een hartinfarct heeft plaatsgevonden, maar de patiënt heeft er zelf niets van gemerkt. Bij vrouwen komt dit vaker voor dan bij mannen.

Diagnose hartinfarct

Als klachten wijzen op een hartinfarct, vindt er zo snel mogelijk nader onderzoek plaats. Eerst wordt gekeken of er een infarct te zien is op een hartfilmpje (ECG). Vaak gebeurt dit al in de ambulance.

Door bloedonderzoek wordt onderzocht of er afvalstoffen, hartenzymen, in het bloed aanwezig zijn. Deze hartenzymen wijzen op het afsterven van een stukje hartspier en dus op een hartinfarct.

Mogelijke vervolgonderzoeken zijn:

Behandeling hartinfarct

Ieder hartinfarct is anders. De ernst van het hartinfarct is afhankelijk van de grootte en de plek van het infarct. Of het nu een klein of groot infarct is: snel handelen is belangrijk. Dat beperkt de schade aan het hart.

Bij ernstige vernauwingen in de kransslagaders, kan een dotterbehandeling of bypassoperatie nodig zijn. Een hartteam van cardiologen en chirurgen bepaalt per patiënt wat voor hem of haar de beste behandeling is.

Dotter- en stentbehandeling

Direct na een hartinfarct bestaat het risico op een gevaarlijke hartritmestoornis. Daarom wordt het hartritme voortdurend bewaakt. Indien mogelijk krijgt de patiënt direct na aankomst in het ziekenhuis een dotter- en stentbehandeling in de kransslagader die de problemen veroorzaakt heeft. Dit is een behandeling om het afgesloten bloedvat weer toegankelijk te maken. Hoe eerder het bloedvat weer open is, hoe kleiner de kans op blijvende schade aan het hart.

In sommige gevallen is een acute dotter- of stentbehandeling niet mogelijk of wenselijk. Deze wordt dan uitgesteld of er moet een andere behandeling plaatsvinden.

Bypass- of omleidingsoperatie

Bij ernstige vernauwingen of meerdere vernauwingen kan een bypass- of omleidingsoperatie nodig zijn. Bij een deze operatie maakt de thoraxchirurg een omleiding van een (slag)ader, zodat het bloed om de afsluiting heen stroomt.

Medicijnen en gezond leefstijl

Na een hartinfarct worden meestal medicijnen voorgeschreven om:

  • bloedplaatjes minder snel te laten samenklonteren (plaatjesremmers)
  • vorming van bloedstolsels tegen te gaan (antistollingsmiddelen)
  • de bloeddruk te verlagen
  • het hartritme te regelen of te verlagen
  • het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen

Gebruik de medicijnen volgens voorschrift. Meestal zijn ze langere tijd nodig, ook als iemand zich al beter voelt.

Medicijnen en een gezonde leefstijl voorkomen een hartinfarct. Raadpleeg de huisarts bij bijwerkingen. De arts beoordeelt of een lagere dosering mogelijk is of dat er andere medicijnen mogelijk zijn.

Wetenschappelijk onderzoek naar stamceltherapie

Stamceltherapie is een veelbelovende therapie bij angina pectoris of een hartinfarct, maar wordt nu alleen nog experimenteel toegepast, onder andere door cardioloog prof. dr. Douwe Atsma. Lees meer over zijn onderzoek.

Gevolgen hartinfarct

Op de plek waar dit hartspierweefsel is beschadigd, ontstaat een litteken. Dit kan op den duur tot klachten leiden.

Hartritmestoornissen

Direct na het hartinfarct, maar ook langere tijd erna, kan het prikkelgeleidingssysteem van slag raken. Vooral in de eerste uren van het infarct treden ritmestoornissen op. Sommige daarvan, zoals kamerfibrilleren en kamertachycardie zijn levensbedreigend. De meeste andere ritmestoornissen, zoals boezemfibrilleren gaan vanzelf over en zijn niet levensbedreigend.

Hartfalen

Mensen die een hartinfarct hebben gehad hebben een grotere kans op hartfalen.

Doorbloeding andere organen

Bij een acuut hartinfarct krijgt een deel van het hart geen zuurstof meer en het hart pompt minder bloed rond. Ook andere organen krijgen minder bloed, zoals de nieren, lever of darmen.

Overige complicaties

Complicaties die minder vaak voorkomen zijn:

  • ontsteking van het hartzakje (pericarditis)
  • een plotselinge scheur van de hartspier
  • lekken van de mitralisklep (de klep tussen linkerboezem en kamer)

Thuis na een hartinfarct

Een hartinfarct is een ingrijpende gebeurtenis. Het duurt een tijd voordat iemand zich weer goed voelt en weer vertrouwen heeft in het lichaam. Elk persoon herstelt verschillend. Factoren die meespelen zijn de ernst van het infarct, het karakter en hoe mensen in de omgeving ermee omgaan.

Hartrevalidatie is bedoeld om er lichamelijke en psychisch weer bovenop te komen. Je verkleint de kans op een volgend hartinfarct door de leefstijl aan te passen: niet roken, weinig stress, gezonde voeding, een gezond gewicht en dagelijks 30 minuten matig intensief bewegen.

Veelgestelde vragen hartinfarct

Helpt hoesten bij een hartinfarct?

Er circuleert al jaren een filmpje waarin wordt gesuggereerd dat hoesten helpt bij een hartinfarct of -stilstand. Dit is absoluut niet waar. Bij een hartinfarct helpt het niet om te hoesten. Lees waarom

Wat is het verschil tussen een hartinfarct, hartstilstand en hartfalen?

De termen hartinfarct, hartstilstand en hartfalen worden vaak door elkaar gehaald.

  • Bij een hartinfarct (hartaanval) raakt een kransslagader van het hart verstopt.
  • Bij een hartstilstand stopt het hart met kloppen en pompt het geen bloed meer rond door ernstige ritmestoornissen.
  • Bij hartfalen is de pompkracht van het hart verminderd.

Download de factsheet met een helder overzicht van de verschillen.

Mag ik autorijden na een hartinfarct?

Van het CBR mag u tenminste de eerste vier weken geen auto rijden. Daarna beoordeelt de huisarts of de cardioloog of dit weer mag.

Mag ik op vakantie na een hartinfarct?

Een week of vier na een hartinfarct kunt u rustig op vakantie. Met een vliegreis of een lange inspannende reis kunt u beter nog een poosje wachten. Een vakantie in de bergen is voor iedereen anders: vraag  advies aan de huisarts of cardioloog.

Hoe zit het met seks na een hartinfarct?

Veel mensen hebben de eerste tijd na hun hartinfarct niet zoveel belangstelling voor seks. Na een poosje kan dat veranderen. Vrijen na een hartinfarct is verantwoord. Het is ongeveer even belastend voor het lichaam als twee trappen lopen. Als u dat zonder echte klachten kunt doen, is er geen bezwaar tegen vrijen.

Onderzoek naar hartinfarct

Een hartinfarct overkomt iemand vaak onverwacht, zonder duidelijke klachten vooraf. Meer onderzoek is nodig om de signalen van een hartinfarct eerder te herkennen en de behandeling na een infarct te verbeteren.

Lees meer over onderzoek naar hartinfarct

Onderzoeker vertelt

Lees ook het verhaal van prof. dr. Hans Clevers, expert op het gebied van stamcelonderzoek. Met steun van de Hartstichting doet hij al jarenlang onderzoek naar het herstellen van de hartspier na een hartinfarct. Hij hoopt op een doorbraak in zijn onderzoek met hartstamcellen.

Linda

Jaren dacht de arts dat ik maagklachten had. Maar het bleek mijn hart te zijn.

Deel via:
Vragen