Beroerte

Een beroerte is een verzamelnaam voor een herseninfarct en een hersenbloeding. Er gaat er iets mis in de hersenen en een bloedvat wordt voor kortere of langere tijd afgesloten. Dit leidt tot uitvalsverschijnselen.

Elk jaar krijgen ongeveer 46.000 mensen een beroerte in Nederland. Meestal gebeurt dit totaal onverwacht, zonder duidelijke waarschuwing vooraf.

Verschillende vormen

Er zijn verschillende vormen van een beroerte: een herseninfarct, TIA en hersenbloeding.

Wat is het verschil tussen een TIA, herseninfarct en een hersenbloeding?

Dit is een goede vraag, want vooral een hersenbloeding en een herseninfarct worden vaak door elkaar gebruikt. Toch zijn het twee heel verschillende aandoeningen.

  • TIA: een kortdurende afsluiting van een bloedvat in de hersenen met tijdelijke uitvalsverschijnselen
  • Herseninfarct: een langer durende afsluiting van een bloedvat
  • Hersenbloeding: een scheurtje in een bloedvat, waardoor bloed in het omringende hersenweefsel stroomt

Een herseninfarct komt het meeste voor. Bij een beroerte is het in 80% van de gevallen een herseninfarct en bij 20% gaat het om een hersenbloeding.

Signalen beroerte

Een scheve mond, verwarde spraak en een lamme arm zijn de drie belangrijkste signalen bij een beroerte. Bij verreweg de meeste mensen komt één of meerdere van deze signalen voor.

Beroerte   scheve mond
Beroerte   verwarde spraak
Beroerte   lamme arm

Andere signalen bij een beroerte kunnen zijn:

  • Krachtsverlies of verlamming van een been
  • Plotseling dubbelzien of maar één helft van het gezichtsveld zien of  ineens blind zijn aan één van de ogen
  • Ineens hevige draaiduizeligheid of coördinatie- en evenwichtsstoornissen
  • Plotseling zeer ernstige hoofdpijn zonder oorzaak (komt alleen bij een hersenbloeding voor)

Zorg dat u de signalen herkent en direct alarm slaat. Bel 112!

Herken de signalen

Video beroerte

De video geeft uitleg over wat een beroerte is en hoe u het herkent. Ook wordt duidelijk wat de verschillen zijn tussen een herseninfarct, TIA en een hersenbloeding.

Gevolgen van een beroerte

Een beroerte kan leiden tot:

  • verlammingen
  • spreek- en taalstoornissen
  • concentratie- of geheugenstoornissen
  • problemen bij het zien 
  • veranderingen in gedrag en persoonlijkheid

Deze gevolgen hangen af van de grootte en de plaats van het getroffen gebied in de hersenen.

De rechterkant van onze hersenen sturen de linkerkant van het lichaam aan. Bij een beroerte in de rechterhelft ontstaan er daarom uitvalsverschijnselen aan de linkerkant van het lichaam. En andersom.

 

Beroerte in de linkerhelft

In het linkerdeel van de hersenen zitten centra voor onder andere spreken, taal en het herkennen van voorwerpen

Gevolgen van een beroerte in de linkerhersenhelft kunnen zijn:

  • verlammingen aan de rechterkant van het lichaam
  • geen goed zicht aan de rechterkant van beide ogen
  • niet reageren op signalen aan de rechterkant van het lichaam (neglect)
  • problemen met spreken, lezen en schrijven 

Beroerte in de rechterhelft

Bij de meeste mensen liggen in de rechterhelft centra voor ruimtelijk inzicht, emoties, sociaal gedrag en muzikaal gevoel

Mogelijke gevolgen van een beroerte in de rechterhersenhelft:

  • verlamming aan de linkerkant van het lichaam
  • geen goed zicht aan de linkerkant van beide ogen
  • niet reageren op signalen aan de linkerkant van het lichaam (neglect)
  • problemen met ruimtelijke waarneming (afstand, diepte, beweging)
  • sociaal-emotionele problemen

Beroerte in de kleine hersenen

De kleine hersenen sturen en coördineren de bewegingen. Hier bevindt zich het centrum van de fijne coördinatie. Bij een beroerte in de kleine hersenen is de fijne motoriek verstoord. Bewegingen kunnen schokkerig zijn of onhandig overkomen.

Beroerte in de hersenstam

De hersenstam is van levensbelang. Het vormt de verbinding tussen de hersenen en het ruggenmerg. De hersenstam regelt belangrijke functies zoals:

  • bloeddruk
  • lichaamstemperatuur
  • hartslag en ademhaling

Een hersenstaminfarct is meestal ernstig. Zelfs een redelijk klein infarct in de hersenstam kan veel schade aanrichten. Een groot hersenstaminfarct verloopt meestal fataal, als bijvoorbeeld de ademhaling, bloeddruk of hartslag wegvalt.

Diagnose van een beroerte

Aan de buitenkant is niet te zien of iemand een herseninfarct of -bloeding heeft.

De onderzoeken die direct bij aankomst in het ziekenhuis gedaan worden zijn:

  • CT-scan: dit wordt het meest gedaan, omdat een CT-scan overal aanwezig is en hiermee snel en makkelijk duidelijk is of iemand een herseninfarct of -bloeding heeft.  
  • MRI : bij twijfel maakt de neuroloog een MRI.

In de dagen na een beroerte krijgt iemand vervolgonderzoeken van de hersenen en het hart. Want bijvoorbeeld ook hartritmestoornissen kunnen de oorzaak zijn van een beroerte.

Behandeling van een beroerte

Als iemand op tijd in het ziekenhuis is bij een herseninfarct is een behandeling mogelijk om:

  • stolsels op te lossen (trombolyse): binnen 4,5 uur na de eerste signalen
  • stolsels te verwijderen: binnen 6 uur na de eerste signalen

Bij een hersenbloeding is soms een operatie mogelijk om de kans op herhaling te verkleinen.

Meer over de behandeling van een beroerte

Revalidatie na een beroerte

In het eerste half jaar na een beroerte is de grootste kans op geheel of gedeeltelijk herstel van lichaamsfuncties die uitgevallen zijn. Onder professionele begeleiding leert de patiënt in een revalidatietraject om weer zoveel mogelijk zelfstandig te functioneren.

Lees ook de patiëntenversie van de Zorgstandaard CVA/TIA: Goede zorg na een CVA/TIA.

Veelgestelde vragen

Mag ik autorijden na TIA of herseninfarct?

Voor het rijden na een herseninfarct of TIA gelden de volgende regels:

Privé auto rijden

In de eerste 2 weken na de uitvalsverschijnselen bij een herseninfarct of TIA mag u niet rijden. Na deze 2 weken beoordeelt de keurend arts (huisarts of basisarts) u weer mag rijden. De arts heeft een vragenlijst ingevuld. Stuur die samen met de ingevulde Eigen Verklaring op naar het CBR.

Zijn er na die 2 weken nog functiestoornissen, dan mag u 3 maanden niet rijden. Na deze 3 maanden stelt de neuroloog of revalidatie-arts een specialistisch rapport op. Daarnaast is ook een rijtest bij het CBR vereist om de rijgeschiktheid te beoordelen. De nieuwe rijgeschiktheid geldt voor maximaal 5 jaar.

Beroepschauffeurs

Voor beroepschauffeurs gelden iets andere regels. Zij mogen de eerste 4 weken niet rijden. Na 4 weken beoordeelt de keurend arts (huisarts of basisarts) of er nog functiestoornissen zijn. Stuur daarna de ingevulde vragenlijst van de arts samen met de Eigen Verklaring op het CBR. Op basis hiervan kunt u als beroepschauffeur weer een rijbewijs (groep 2) krijgen voor onbepaalde tijd.

Als er na 4 weken nog beperkingen zijn, dan mag u 3 maanden niet rijden. Daarna is een specialistisch rapport vereist van de neuroloog of een revalidatiearts. En kan een rijtest van het CBR nodig zijn voor de beoordeling.

Mag ik autorijden na een hersenbloeding?

Na een hersenbloeding gelden andere regels voor autorijden dan bij een infarct. De neuroloog bekijkt dit per patiënt. Na een hersenbloeding is elke 3 jaar een herkeuring nodig voor het rijbewijs.

Medische termen

Na een beroerte gebruikt een arts soms moeilijke termen voor de stoornissen die zijn ontstaan, zoals apraxie, afasie, dysartrie of neglect. Lees wat ze betekenen.

Apraxie

Apraxie kan een beperking zijn na een beroerte. Bij apraxie heeft de patiënt moeite met het uitvoeren van dagelijkse handelingen zoals aankleden, koken en koffie zetten. Hij weet niet in welke volgorde de handeling hoort, of vergeet een stap.

Afasie

Als het taalcentrum beschadigd is, kan de taalstoornis afasie optreden.

Een patiënt met afasie:

  • weet wat hij wil zeggen, maar kan de woorden niet vinden
  • zegt helemaal niets, of spreekt slechts enkele woorden
  • spreekt wartaal
  • begrijpt de gesproken taal niet, het lijkt alsof iedereen een vreemde taal spreekt
  • heeft moeite met lezen en schrijven

Dysartrie

Bij een spraakstoornis (dysartrie) heeft de patiënt moeite met het duidelijk uitspreken van woorden. Bijvoorbeeld door een gezichtsverlamming aan 1 kant. Hij begrijpt meestal heel goed wat er tegen hem wordt gezegd.

Neglect

Neglect is een stoornis in de waarneming aan 1 kant van het lichaam. De patiënt kan de prikkels van de zintuigen dan niet meer centraal verwerken. De patiënt heeft minder aandacht voor een kant van het lichaam of de omgeving aan die zijde maar is zich hiervan niet altijd bewust.

Enkele kenmerken van neglect zijn:

  • tegen obstakels aan botsen, zoals deurposten
  • bord half leeg eten
  • slechts een kant van het lichaam wassen of aankleden
  • problemen met lezen, schrijven en klok kijken
  • in een groep de mensen aan een bepaalde kant negeren

Minder zichtbare gevolgen

Bij een beroerte vallen lichamelijke beperkingen meteen op. Er zijn ook veel veranderingen die minder zichtbaar zijn, maar wel een grote impact hebben op het leven van de patiënt en vaak ook op de mensen om hem heen.

De patiënt is na een beroerte:

  • sneller moe
  • vaker vergeetachtig of heeft moeite zich te concentreren
  • impulsiever of overschat zijn eigen mogelijkheden
  • minder goed in ruimtelijk inzicht
  • sneller bang, onzeker of depressief
  • minder flexibel, sneller emotioneel, geprikkeld of agressief

Onderzoek naar beroerte

Onderzoek naar beroerte krijgt topprioriteit bij de Hartstichting. Mensen met een beroerte moeten zo snel mogelijk de beste behandeling krijgen om hersenschade te voorkomen.

Lees het verhaal van prof. dr. Jaap Kappelle, neuroloog en expert op het gebied van beroerte-onderzoek. 

Feiten & cijfers

Elke dag

25

mensen overlijden aan een beroerte

Elk jaar

46.000

mensen getroffen door een beroerte

In Nederland

175.000

mensen leven met de gevolgen van een beroerte

Anouska

Niet iedereen begrijpt dat ik niet meer werk nu ik meerdere beroertes heb gehad.

Deel via:
Vragen