Negen jaar van betekenis: drie vertrekkende CMI-leden blikken terug
Negen jaar lang dachten zij mee over de maatschappelijke kant van hart- en vaatonderzoek. Vanuit verschillende perspectieven, als burger en als patiëntvertegenwoordigers, lazen zij vele onderzoeksaanvragen en waren zij betrokken bij de monitoring tijdens de looptijd van projecten. Ze stelden kritische vragen en gingen in gesprek met onderzoekers. Allemaal om steeds dezelfde vraag te beantwoorden: wat betekent dit onderzoek voor de patiënt en voor de samenleving?
Per 2026 nemen Jan Verduijn, Paul Wesselink en Frans de Roy van Zuijdewijn afscheid van de Commissie Maatschappelijke Impact (CMI). Samen vertegenwoordigen zij 27 jaar ervaring. Een terugblik op motivatie, ontwikkeling en de lessen die zij willen doorgeven.
Naamswijziging
Voorheen heette deze commissie Commissie Maatschappelijke Kwaliteit (CMK). Vanaf maart 2026 hebben we de naam gewijzigd in de Commissie Maatschappelijke Impact (CMI). Deze naam sluit beter aan bij de kennis en taken van de commissie.
Wat doet de Commissie Maatschappelijke Impact?
De Commissie Maatschappelijke Impact (CMI) beoordeelt financieringsaanvragen voor wetenschappelijk onderzoek op de potentiële maatschappelijke impact:
- Wat betekent dit onderzoek voor patiënten?
- Is er nagedacht over hoe de resultaten gebruikt worden?
- Worden verschillende groepen mensen bereikt?
- Hoe komen de resultaten uiteindelijk terecht in de zorg?
Iets positiefs doen en willen begrijpen
Voor Frans begon zijn betrokkenheid met de wens om iets terug te doen. “Ik wilde iets positiefs doen met mijn nare ervaring.” Na zijn hartinfarct in 2013 meldde hij zich bij de commissie om bij te dragen aan maatschappelijke kwaliteitsverbetering van de gezondheidszorg.
Paul zocht na zijn hartproblemen en arbeidsongeschiktheid naar een zinvolle invulling. Het begon met nieuwsgierigheid: “Wat is het hart, wat doet het, wat is er met míjn hart gebeurd? Ik wilde me daar verder in verdiepen. Ik ben meer gedreven door inhoud en het beoordelen van wetenschappelijk onderzoek leek me leuk. Dat hele plaatje bij elkaar maakte dat ik dacht: dit ga ik doen.”
Jan kwam vanuit zijn professionele achtergrond. Na een loopbaan in de cardiologie bij Philips Healthcare wilde hij zijn kennis blijven gebruiken. Daarnaast had hij al een band met de Hartstichting, onder andere als collectant. “Toen ik over de CMK las, dacht ik meteen: zo kan ik mijn medische en industriële ervaring combineren met maatschappelijke betrokkenheid.”
Drie verschillende redenen, maar één gedeelde motivatie: betrokken blijven en van betekenis zijn.
Hoe hun werk er in de praktijk uitziet
Achter de schermen betekent dat concreet: veel lezen, vergelijken en doorvragen. Aanvragen van tientallen pagina’s worden beoordeeld op maatschappelijke relevantie, waarna de commissie gezamenlijk bespreekt waar de kracht zit en waar nog vragen liggen.
Steeds vaker gebeurt dat in gesprek met onderzoekers zelf. Juist daar, in die wisselwerking tussen praktijkervaring en wetenschap, ontstaat scherpte: wat betekent dit onderzoek nu echt voor patiënten en voor de samenleving?
Momenten die blijven hangen
Waar zijn zij het meest trots op? Als ze terugkijken, noemen ze niet één moment, maar situaties waarin ze voelden: hier voegen we iets toe. Paul herinnert zich een beoordeling van een big data-call waarin zijn klantperspectief nadrukkelijk werd benoemd door de voorzitter: “Dat is nou precies de reden, Paul, waarom jij erbij zit.”
Jan: “Wat mij vooral is bijgebleven, zijn de projecten waarbij industrie betrokken was, zoals publiek-private samenwerkingen. Daar konden wij als commissie echt iets toevoegen. Wij wisten hoe zo’n bedrijf denkt en werkt. Een project dat mij altijd is bijgebleven, ging over donorharten die eerst werden afgekeurd. Door nieuwe technieken kunnen die harten nu alsnog worden gebruikt. Dat betekent dat je veel meer patiënten kunt helpen. Dat zijn de momenten waarop je voelt waarom dit werk zo belangrijk is.”
Frans kijkt met trots naar de positie die de commissie in de loop der jaren heeft gekregen. “De CMK wordt steeds serieuzer als volwaardige partner betrokken. Wij hebben een duidelijke focus op relevantie van onderzoek voor de patiënt en maatschappij, communicatie, ethische vragen en het verder brengen van onderzoeksresultaten in de zorgketen. Daarmee kunnen we iets toevoegen aan de medisch-wetenschappelijke beoordeling van onderzoek.”
Van papieren exercitie naar echte dialoog
In de afgelopen jaren veranderde de positie van de commissie binnen het beoordelingsproces.
Paul vertelt: “In het begin was het vooral een papieren exercitie.” Gaandeweg ontstond meer ruimte voor contact. “Wat ik heel leuk vond, en waar ik me ook echt voor heb ingezet, is de dialoog met onderzoekers. Dat begon bij innovatiesubsidies, wat toen nog een beetje experimenteel was, maar later ook bij grotere calls. Door juist de dialoog aan te gaan, krijg je een betere discussie.”
Ook Jan zag die ontwikkeling: “In het begin was burger- en patiëntbetrokkenheid soms een formaliteit, nu is het inhoudelijk veel serieuzer. Onderzoekers denken beter na over participatie en over wat hun onderzoek uiteindelijk betekent.”
Frans vat die verschuiving mooi samen: “Maatschappelijke kwaliteit is gepromoveerd van een verplicht nummer naar een wezenlijk onderwerp.”
Relevantie, diversiteit en impact
Die ontwikkeling is ook zichtbaar in de inhoud van de aanvragen. Frans zag meer aandacht ontstaan voor diversiteit en voor patiënten met een lagere sociaal-economische status.
Daarnaast denken onderzoekers steeds bewuster na over de vraag wat hun werk daadwerkelijk oplevert. “De hart- en vaatagenda is een mooie kapstok om onderzoek aan maatschappelijke doelen te koppelen en daarbij concreet na te denken hoe je die doelen kunt bereiken,” vindt Frans.
Paul: “Als je nu kijkt naar recente calls, dan zie je dat er een duidelijk hoofdstuk is vanuit patiënten- en burgerperspectief. De maatschappelijke kwaliteit is helder beschreven, wat het betekent voor de maatschappij is logisch opgebouwd.” Maatschappelijke impact is geen bijlage meer, maar een integraal onderdeel van goed onderzoek.
Advies aan nieuwe leden: dit vraagt het, en dit brengt het
Onderaan dit artikel staat een oproep voor nieuwe leden. Wat willen zij hun opvolgers meegeven?
Allereerst: wees je bewust van de inzet die het vraagt. Lid zijn van de CMI vraagt tijd, concentratie en betrokkenheid. Paul: “Het is veel leeswerk. Weet waar je aan begint.”
Jan voegt toe dat het tijd kost om in je rol te groeien. “Je hebt echt een jaar nodig voordat je goed in je rol zit. Gun jezelf die tijd, leer het proces kennen en maak gebruik van de ervaring van andere leden.”
Frans geeft vertrouwen aan toekomstige leden zonder medische achtergrond: “Probeer als leek niet alle medisch-technische details volledig te begrijpen. Richt je op relevantie, stakeholderbetrokkenheid en de vraag hoe onderzoek daadwerkelijk verder komt in de zorgketen.”
En misschien wel het belangrijkste advies: “Gezond verstand kan heel goed werken, en als je dat hebt moet je het vooral gebruiken.” Over één punt zijn ze het opnieuw unaniem eens: blijf in gesprek. Juist in de dialoog met onderzoekers ontstaat de meerwaarde van de commissie.
De volgende stap
Voor de toekomst hopen zij dat de ingezette lijn wordt doorgetrokken. “Ik hoop dat we kunnen komen tot echte co-creatie tussen patiënten en burgers en wetenschappers,” zegt Paul.
Frans ziet dat proces al groeien: “We maken met elkaar een proces door om steeds beter te begrijpen wat patiëntenperspectief kan zijn.” En Jan benadrukt: “Ik vind dat patiënten niet alleen proefpersoon zijn. Ze moeten vanaf het begin mee kunnen praten over onderzoek.”
Met hun vertrek sluiten Jan Verduijn, Paul Wesselink en Frans de Roy van Zuijdewijn een periode van negen jaar betrokkenheid af. Wat blijft, is een stevig fundament voor maatschappelijke kwaliteit binnen het onderzoeksproces, en een duidelijke uitnodiging aan anderen om daarop verder te bouwen.