Stel direct je vraag
Naar content trash arrow-down-light menu paper stack arrow-left mail-bordered instagram linkedin youtube minus arrow-right heart-border share heart facebook twitter arrow-down stethoscope heartbeat link timer food smoke close briefcase plus question-mark mail sheet external scale search info whatsapp check aed 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 mannen niuews nieuwsbrief onderzoek overgewicht reanimeren recepten roken samenwerken phone sphere location play home

Hier komen de NAW-gegevens formulieren

Mijn Gids?

Je kunt alles in de Gids bewaren om later terug te lezen, of om te delen.

    Door op bewaar te klikken geef je toestemming voor het gebruik van jouw gegevens voor de Gids. Als je de website verlaat, worden de gegevens verwijderd.

    Meer over privacy en voorwaarden.

    Mijn Gids?

    Klik nu hier om deze pagina
    in je Gids te bewaren.

    Bij hartfalen werkt het hart minder goed. Het hart pompt niet genoeg bloed rond. Klachten zijn onder andere vermoeidheid, kortademigheid en vocht vasthouden.

    Hartfalen is een ernstige aandoening, waarbij de pompfunctie langzaam afneemt. In het begin merk je hier weinig van. Maar op een gegeven moment ontstaan er klachten. Bij hartfalen onderzoekt de cardioloog wanneer er bij inspanning klachten optreden. Zo weet hij of zij hoe ernstig het hartfalen is. Hartfalen is in 4 klassen in te delen.

    Hartfalen in 4 klassen

    Hartfalen is in te delen in 4 klassen. De cardioloog beoordeelt welke klasse op jou van toepassing is. Het gaat hierbij om klachten zoals hartkloppingen, benauwdheid en erge vermoeidheid.

    1. Geen klachten bij normale inspanning
    2. In rust geen klachten. Wel klachten bij normale inspanning
    3. In rust weinig of geen klachten. Al klachten bij lichte inspanning
    4. Klachten bij elke inspanning, ook klachten in rust

    Wat is hartfalen?

    Bij elke hartslag zijn er 2 fases:

    • de hartspier trekt krachtig samen. Zo pompt de hartspier het bloed uit de kamers van het hart (systole)
    • de hartspier ontspant zich. De hartkamers vullen zich weer met bloed (diastole)

    In elke fase kan er iets misgaan met het hart. Het hart kan niet goed samentrekken of niet goed ontspannen. In beide gevallen pompt het hart minder bloed rond.

    Soorten hartfalen

    Er zijn 2 soorten hartfalen:

    • hartfalen met verminderde knijpkracht
    • hartfalen met verminderde vulling

    > Meer over soorten hartfalen

    Wat is het verschil tussen een hartinfarct, hartstilstand en hartfalen?

    De termen hartinfarct, hartstilstand en hartfalen worden vaak door elkaar gehaald.

    • Bij hartfalen is de pompkracht van het hart verminderd
    • Bij een hartinfarct (hartaanval) raakt een kransslagader van het hart verstopt
    • Bij een hartstilstand stopt het hart met kloppen. Het pompt geen bloed meer rond door ernstige ritmestoornissen

    > Bekijk de verschillen

    Oorzaken hartfalen

    Er zijn verschillende oorzaken voor hartfalen. Vaak komt hartfalen door een hartinfarct of langdurige hoge bloeddruk. Ook andere hartaandoeningen kunnen het hart belasten en hartfalen veroorzaken. 

    Hartfalen door hartinfarct

    Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Dit wordt een litteken. Het litteken trekt niet hetzelfde samen als de rest van de hartspier. Hierdoor kan op den duur de pompfunctie van het hart verminderen. Dan kan hartfalen ontstaan. Of dit gebeurt is afhankelijk van de ernst en de plek van het infarct.

    Na een hartinfarct kan het litteken uitrekken. Hierdoor kan er een soort uitstulping ontstaan. Dit heet een aneurysma cordis. Soms rekt de hele wand van de hartkamer(s) uit. Dat noem je dilateren. Door deze 2 oorzaken kan de pompfunctie van het hart verminderen. Zo kan hartfalen ontstaan.

    Hartfalen door hoge bloeddruk

    Hartfalen kan het gevolg zijn van een langdurige hoge bloeddruk. Het hart moet steeds tegen een hoge druk in pompen. Hiervoor moet het hart harder werken. Eerst lost het hart dit zelf op door meer spierweefsel te maken. Na een tijdje helpt dit niet meer. De verdikte hartspier wordt stijver en minder soepel. De pompkracht neemt af. Er ontstaat dan hartfalen.

    Hartfalen door ritmestoornissen

    Bij ritmestoornissen klopt het hart te snel, te langzaam of onregelmatig. Dit vraagt meer inspanning van het hart. Bij langdurige ritmestoornissen, zoals boezemfibrilleren, kan dit leiden tot hartfalen.

    Hartfalen door hartspieraandoening

    Cardiomyopathie is een aandoening waarbij de hartspier verdikt of verwijd is . Dit komt doordat de cellen een abnormale bouw hebben. Of ze zijn vervangen door vet- of bindweefsel. De pompkracht van het hart neemt daardoor langzaam af.

    Hartfalen door hartklepaandoening

    Bij een hartklepaandoening sluiten de hartkleppen niet goed of zijn ze vernauwd. Hierdoor moet het hart harder werken. Dit kan op den duur hartfalen veroorzaken. Als de kapotte hartklep gerepareerd of vervangen kan worden, dan kan de pompfunctie zich weer grotendeels herstellen.

    Hartfalen na ontsteking van de hartspier

    Myocarditis is een acute ontsteking van de hartspier. Meestal wordt dit veroorzaakt door een virus. Soms zorgt dit voor een ernstige beschadiging van de hartspier. Dan kan er hartfalen ontstaan.

    Hartfalen bij aangeboren hartafwijking

    Sommige kinderen worden op jonge leeftijd geopereerd aan een aangeboren hartafwijking. Zij hebben later een hoger risico op hartfalen. De kans hierop verschilt per kind. Dit heeft te maken met de soort en de ernst van de hartaandoening.

    Symptomen hartfalen

    Als het hart minder bloed rondpompt, krijgen de organen minder zuurstof en voedingsstoffen. Dit kan leiden tot klachten zoals:

    • vermoeidheid
    • kortademigheid
    • vocht vasthouden: opgezette benen en enkels
    • onrustig slapen
    • ’s nachts vaak plassen

    Heb je last van deze klachten? Bespreek ze dan met je huisarts of specialist.

    Plotselinge symptomen

    Meestal ontstaat hartfalen geleidelijk. Maar het kan ook ineens ontstaan of plotseling erger worden. Dan hoopt zich in korte tijd vocht op in de longen. De patiënt heeft last van erge benauwdheid en een piepende ademhaling. De klachten worden erger als de patiënt gaat liggen.

    Let op Bel direct 112 bij bovenstaande klachten. Er is dringend behandeling nodig in het ziekenhuis.

    Diagnose en onderzoek

    Bij hartfalen heeft iemand meestal lichamelijke klachten. De arts heeft daarom vaak al een vermoeden dat iemand hartfalen heeft. Onderzoeken om de diagnose te bevestigen zijn:

    De cardioloog bepaalt welk onderzoek nodig is.

    Wat is het BNP-gehalte?

    BNP (Brain Natriuretic Peptide) is een eiwit. Dit eiwit komt vrij als hartspiercellen lange tijd onder hoge druk staan. Bij een hoog BNP-gehalte doet de cardioloog verder onderzoek. Hij of zij bepaalt zo of dit hoge gehalte door hartfalen komt. Bij een laag BNP-gehalte is hartfalen vrijwel uitgesloten.

    Bepalen knijpkracht van het hart

    De cardioloog wil weten of de knijpkracht van het hart nog goed is. Hij of zij bepaalt hiervoor de ejectiefractie van de linkerhartkamer. De ejectiefractie geeft aan hoeveel bloed de hartkamer per hartslag wegpompt. Normaal is dit ongeveer twee derde van het bloed. De ejectiefractie is dan rond de 60%.

    Bij hartfalen zijn 3 categorieën van knijpkracht: normaal, licht verminderd en verminderd.

     Ejectiefractie Knijpkracht
     50% of hoger Normaal
     40 - 49% Licht verminderd
     Minder dan 40% Verminderd

    Behandeling hartfalen

    De behandeling is afhankelijk van de oorzaak van hartfalen. Medicijnen verminderen de klachten bij hartfalen, maar voorkomen meestal niet dat iemand langzaam achteruit gaat. 

    Mogelijke andere behandelingen zijn een speciale ICD, een steunhart of harttransplantatie. Als een andere hartziekte de oorzaak is, kan het behandelen van die ziekte je klachten verminderen.

    Medicijnen bij hartfalen

    Bij hartfalen worden vaak meerdere soorten medicijnen voorgeschreven. Deze medicijnen ontlasten het hart en voeren vocht af.

    De behandeling bij hartfalen kan bestaan uit:

    • vaatverwijders (RAS-remmers en nitraten): om de vaten te verwijden en daardoor het hart te ontlasten
    • bètablokkers: om de bloeddruk en hartslag te verlagen en het hart te ontlasten
    • plastabletten: om overtollig vocht af te voeren

    Soms blijven de klachten bestaan. Dan kan de behandeling aangevuld worden met andere medicijnen, zoals:

    • kaliumsparende plastabletten (MRA): helpt overtollig vocht afvoeren zonder dat er een kaliumtekort ontstaat
    • ivabradine: verlaagt de hartslag en verbetert de pompkracht van het hart
    • digoxine: verbetert de pompkracht van het hart en verlaagt de hartslag
    • nitroglycerine: verwijdt de bloedvaten, onder andere bij acuut hartfalen. Ook verlaagt het de bloeddruk. Hierdoor vermindert het vocht in de longen. Zo voelt de patiënt zich minder benauwd

    Speciale ICD of pacemaker 

    Bij sommige hartfalenpatiënten trekken de hartkamers niet meer tegelijk samen. Dan pompt het hart het bloed minder efficiënt door het lichaam. In dat geval kan een speciale pacemaker of ICD een oplossing zijn. Hierdoor kunnen beide hartkamers weer tegelijk samentrekken. Deze behandeling heet cardiale resynchronisatietherapie (CRT)

    Operatie bij hartfalen

    Soms is een operatie mogelijk bij hartfalen. Vaak worden dan diverse ingrepen gecombineerd in een operatie.

    Mogelijkheden zijn:

    • reparatie of operatie van de hartklep
    • bypassoperatie of dotter- en stentbehandeling bij ernstige vernauwingen van de kransslagaders
    • behandelen van een aneurysma van de linkerhartkamer: de chirurg haalt een stuk littekenweefsel weg. Hij of zij hecht de goed werkende hartspiergedeeltes aan elkaar. Als het nodig is, gebruikt de arts een lapje. Hiermee zorgt de chirurg  dat de linkerkamer de goede vorm krijgt en niet te klein wordt. Deze ingreep wordt vrijwel alleen uitgevoerd als er ook een bypassoperatie of een klepreparatie nodig is

     

    Joyce

    "Ik leef nog, maar door het hartinfarct is mijn leven ingrijpend veranderd."

    Lees mijn verhaal

    Leven met hartfalen

    Hartfalen niet te genezen, maar je kunt wel mee leren leven. 

    Autorijden

    Met hartfalen mag je soms nog wel autorijden. Bij licht hartfalen hangt het af van het soort rijbewijs dat je hebt. Voor motor- en autorijbewijzen gelden andere regels dan voor het besturen van een vrachtwagen of bus. Mensen met ernstig hartfalen mogen niet rijden.

    Regels CBR

    Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) heeft hiervoor regels opgesteld. 

    Groep 1 rijbewijzen (motor en auto):

    • Klasse I en II hartfalen: Met een aantekening van je (huis)arts op de geneeskundige verklaring, kun je je rijbewijs voor 5 jaar verlengen.
    • Klasse III hartfalen: Met een rapport van een cardioloog je je rijbewijs voor 3 jaar verlengen. Je mag alleen privé rijden en beperkt voor je beroep (geen personenvervoer).
    • Klasse IV: Je mag helaas niet meer auto rijden.

    Groep 2 rijbewijzen (vrachtwagen en bus):

    • Klasse I en II: Als de knijpkracht van je hart groter is dan 35%, kun je met een rapport van een cardioloog je rijbewijs voor 5 jaar verlengen.
    • Klasse III en IV: Je mag helaas geen vrachtwagen of bus meer besturen. 

    Vakantie

    Probeer reisplannen af te stemmen op de mogelijkheden. Bij licht hartfalen kan iemand bijna alles doen. Bij ernstig hartfalen zijn de mogelijkheden beperkt. Bespreek bij twijfel de vakantieplannen met de huisarts of cardioloog. Vliegen is meestal geen probleem. Een vakantie op grote hoogte (boven 1500 meter) wordt wel afgeraden. Net als een vakantie in heel warme en vochtige gebieden. Zeker als iemand ondanks medicijnen lichte klachten houdt.

    Griepprik

    Bij hartfalen is een griepprik aanbevolen. Griep gaat meestal vanzelf over. Maar van griep kun je ook heel ziek worden. Een hartfalenpatiënt loopt hier extra risico op. Daarom krijgt een patiënt het advies om elk jaar een gratis griepprik te halen.

    Inspanning

    Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen rust en activiteit. Bij ernstig hartfalen is soms tijdelijke (bed)rust nodig. Als het weer beter gaat, dan is het goed om te bewegen. Het is belangrijk om de conditie op peil te houden. Probeer uit wat het beste werkt. Spreid bijvoorbeeld de activiteiten over de dag. En neem tussendoor voldoende rust.

     

    Begeleiding in de laatste levensfase

    Het verloop van hartfalen is moeilijk te voorspellen. Wanneer bespreek je dan de laatste levensfase? Bij voorkeur gebeurt dit als een patiënt zich nog goed voelt.

    Wensen vastleggen voor zorg in de laatste fase

    In de laatste fase wordt een zorgplan opgesteld. Het zorgplan beschrijft de wensen van de patiënt en zijn of haar naasten. Hierin staat onder andere:

    • waar wil de patiënt verblijven tijdens de laatste levensfase?
    • wil de patiënt wel of geen levensverlengende behandelingen en reanimatie?
    • wanneer worden bepaalde functies van ICD of pacemaker uitgezet (indien van toepassing)?
    • is er behoefte aan psychische ondersteuning?

    Mantelzorg

    In de laatste fase is ook mantelzorg belangrijk. Ernstig hartfalen komt vaak voor op latere leeftijd. De kans is daarom groot dat de partner ook wat ouder is. Het is dan de vraag of hij of zij de zorg en verantwoordelijkheid aankan. Zelfs als iemand wordt geholpen door kinderen of andere mantelzorgers. Als het nodig is moet er op tijd professionele hulp ingeschakeld worden.

    Medicijnen in de laatste fase

    In de laatste fase nemen de klachten toe. De arts bepaalt of het aanpassen van medicijnen nodig is. Soms schrijft hij in deze fase morfine voor om de pijn te verminderen en is er extra zuurstof nodig om verlichting te geven bij kortademigheid. 

    Ook kun je in deze fase last krijgen van angst, somberheid en depressie. Indien nodig krijg je hiervoor medicijnen. 
     

    Onderzoek naar hartfalen

    De Hartstichting steekt veel geld in onderzoek naar hartfalen. We willen hartfalen voorkomen en mensen met hartfalen beter behandelen.

    Meer over onderzoek

    Downloads

    Stel je vraag aan de Infolijn

    Blijf op de hoogte

    Blijf op de hoogte van activiteiten en het werk van de Hartstichting. Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief Hartslag Online. We gebruiken je e-mailadres alleen voor deze nieuwsbrief en je kunt je op elk moment afmelden. Lees meer in de privacyverklaring.

    Lees meer over hartfalen

    Nieuw onderzoek naar het vrouwenhart

    Nieuw onderzoek naar het vrouwenhart

    Symptomen van hartfalen eerder herkennen

    Symptomen van hartfalen eerder herkennen

    Soorten hartfalen

    Soorten hartfalen

    Nieuwsbrief Hartslag Online

    Ontvang de maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het werk en activiteiten van de Hartstichting. We gebruiken je e-mailadres alleen voor deze nieuwsbrief en je kunt je op elk moment afmelden. Lees meer in de privacyverklaring.