Het hart pompt het bloed met kracht de slagaders in. Er ontstaat een druk op de bloedvaten. Dat is een normale reactie, maar het is niet goed als de druk voortdurend te hoog is. Een hoge bloeddruk is een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

Bloeddruk meten

De bloeddruk heeft 2 waarden:

  1. Bovendruk (systolische bloeddruk)
    Deze wordt gemeten als het hart samenknijpt. Dan is de druk het hoogst. 
  2. Onderdruk (diastolische bloeddruk)
    Deze wordt gemeten als het hart zich ontspant. Dan is de bloeddruk het laagst.

Wanneer te hoog?

Bij een waarde boven de 140/90 mmHg is de bloeddruk te hoog. Dit moet dan wel vastgesteld worden na meerdere metingen gedurende een langere periode.

De bloeddruk schommelt namelijk voortdurend. In de ochtend en avond is de waarde vaak wat lager dan 's middags. Ook stijgt de bloeddruk tijdens bewegen, praten of emoties. Om echt vast te stellen of de bloeddruk te hoog is, moet deze daarom op verschillende tijdstippen gemeten worden. Soms stelt de arts een 24-uurs bloeddrukmeting voor om een nauwkeurig beeld te krijgen van de bloeddruk.

Lage bloeddruk

Een lage bloeddruk is over het algemeen beter dan een hoge bloeddruk.

Bij een normale bloeddruk krijgen alle delen van het lichaam voldoende bloed en zuurstof. Bij een lage bloeddruk (hypotensie) is dit niet altijd zo. Als er te weinig bloed naar de hersenen gaat kun je duizelig worden of flauwvallen. Soms leidt lage bloeddruk tot kortademigheid of pijn op de borst.

Vaak is een lage bloeddruk tijdelijk, bijvoorbeeld als iemand (te snel) opstaat uit bed of het overeind komt uit een stoel. Bij het ouder worden komt dit vaker voor. De bloeddruk kan lager zijn bij koorts. De bloeddruk kan plotseling dalen tijdens bloedverlies en bij een bloedvergiftiging.

Andere oorzaken van een lage bloeddruk zijn:

  • aandoeningen die de pompkracht van het hart verminderen
  • gebruik van bepaalde medicijnen

Soms is er geen medische oorzaak te vinden. Een lage bloeddruk is niet goed te behandelen. Bij vaak flauwvallen moet uitgezocht worden of er een oorzaak te vinden is. Die moet dan behandeld worden.

Bloeddruk bij vrouwen

Vrouwen die tijdens hun zwangerschap een hoge bloeddruk hebben gehad, hebben een verhoogd risico om op latere leeftijd een hoge bloeddruk te ontwikkelen.

Bloeddruk bij ouderen

Als iemand ouder wordt, stijgt de bloeddruk. De wanden van de slagaders worden wat minder soepel, waardoor het bloed iets minder makkelijk door de bloedvaten stroomt. De streefwaarde bij een hoge bloeddruk is een waarde onder de 140/90 mmHg en geldt voor volwassenen tot 80 jaar. Voor 80-plussers is de streefwaarde van de bloeddruk 150 tot 160 mmHg.

Oorzaken en gevolgen

In de meeste gevallen is niet bekend wat de oorzaak van een hoge bloeddruk is. Wel komt in sommige families hoge bloeddruk vaker voor. Een hoge bloeddruk kan ook een gevolg van een nierziekte zijn. De bloeddruk stijgt naarmate iemand ouder wordt. Dat is normaal.

Thuis bloeddruk meten

Voor mensen met een hart- of vaatziekte of een hoog risico hierop kan het zinvol zijn om thuis de bloeddruk te meten. Thuis is de bloeddruk over het algemeen iets lager dan bij de arts. Voor thuismeting geldt een bovendruk van lager of gelijk aan 135 mmHg.

Er zijn verschillende bloeddrukmeters te koop, het is belangrijk dat u een betrouwbare bloeddrukmeter koopt.

Meer over bloeddrukmeter kopen

Klachten bij hoge bloeddruk

Mensen met een hoge bloeddruk merken daar meestal niets van. Bij ernstige of langdurig verhoogde niet-behandelde bloeddruk kunnen wel klachten optreden:

  • hoofdpijn
  • vermoeidheid
  • misselijkheid en braken
  • kortademigheid
  • rusteloosheid 
  • wazig zien

Aanpassen leefstijl

Bij een hoge bloeddruk geeft de arts altijd leefstijladviezen, zoals:

  • gezond eten en zo weinig mogelijk zout
  • afvallen bij overgewicht
  • voldoende bewegen
  • leren omgaan met spanningen en stress

Meer over zout 

Behandelen hoge bloeddruk

Als het aanpassen van de leefstijl niet voldoende helpt, kunnen medicijnen nodig zijn om de bloedwaarden te laten dalen.

Of medicijnen nodig zijn, hangt niet alleen af van de hoogte van de bloeddruk. De arts kijkt ook naar het risicoprofiel. Mensen met hart- en vaatziekten of een hoog risico op hart- en vaatziekten, krijgen vaker medicijnen voorgeschreven. Een bloeddruk van 180 mmHg en hoger wordt altijd behandeld met medicijnen.

Medicijnen die de bloeddruk verlagen zijn bètablokkers, plaspillen, RAS-remmers en calciumblokkers.

Meer over medicijnen

Uitschakelen nierzenuw (ablatie)

Een nieuwe methode om de bloeddruk te verlagen is het uitschakelen van de nierzenuw door ablatie. Deze methode wordt toegepast bij mensen die ondanks het gebruik van ten minste 3 soorten medicijnen een bovendruk blijven houden van meer dan 160 mmHg.

Bij een ablatie wordt het zenuwweefsel rond de nierslagader uitgeschakeld. Dit gebeurt met een katheter die via de lies wordt ingebracht. Het uiteinde van de katheter wordt verhit en deze hitte beschadigt de nierzenuw. De zenuw kan hierdoor geen signalen meer doorsturen en de bloeddruk gaat omlaag. Deze nieuwe katheterbehandeling wordt voorlopig alleen in enkele ziekenhuizen uitgevoerd.

Gevolgen hoge bloeddruk

Een hoge bloeddruk is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaataandoeningen. Het kan onder andere leiden tot een hartinfarct, beroerte, pijn op de borst (angina pectoris) en etalagebenen. De voortdurende druk op de vaten kan ook schade aanrichten aan de organen zoals de ogen en nieren.

Bij een hoge bloeddruk moet het hart steeds harder werken om het bloed rond te pompen. Dit kan leiden tot een verdikte hartspier of uiteindelijk tot hartfalen. Hartfalen is een ernstige ziekte. Klachten zijn onder andere vermoeidheid, kortademigheid en vocht vasthouden (dikke voeten).

Blijf op de hoogte

Schrijf u in voor de nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws over onze activiteiten, hart- en vaatziekten en wetenschappelijk onderzoek.

Deel via: