Ontstekingen hart

Q-koorts is een infectieziekte, veroorzaakt door een bacterie. De bacterie is afkomstig van besmette dieren, in het bijzonder van geiten en schapen. Als deze dieren lammeren, kan de bacterie vrijkomen en zich via de lucht verspreiden. Bij droge weersomstandigheden verspreidt de bacterie zich makkelijker.

Hoe kunt u besmet worden met Q-koorts?
Als u lucht inademt waarin de bacterie zit, is er kans op besmetting. Dit gebeurt vooral in de lammertijd van de besmette geiten en schapen. Deze periode is van februari tot eind mei. De Q-koortsbacterie kan zich verspreiden via onder andere urine,ontlasting, de vruchtvliezen, vruchtwater en de moederkoek.

De tijd tussen de besmetting met de bacterie en het ziek worden (incubatietijd) is 2 tot 3 weken en soms ook 6 weken.

U kunt niet ziek worden van iemand die Q-koorts heeft (gehad). De besmetting is alleen mogelijk van dier naar mens.

Hoe voorkomt u dat u besmet raakt?
Omdat de bacterie zich via de lucht verspreidt, is besmetting moeilijk te voorkomen. Vermijd in elk geval een bezoek aan een besmet geiten- of schapenbedrijf en het het gebied binnen een cirkel van 5 kilometer rond het bedrijf. Kijk voor actuele gegevens op www.rivm.nl.

Wie loopt risico?
Risicogroepen zijn:

• patiënten met een hartklepaandoening
• zwangere vrouwen
• mensen met een verzwakt immuunsysteem

Behoort u tot 1 van deze groepen en heeft u klachten zoals koorts? Neem dan contact op met uw huisarts.

Bij welke ingrepen loopt u als hart- of vaatpatiënt extra risico?
Bacteriën kunnen zich makkelijk hechten op onregelmatig hartklepweefsel. U loopt extra risico als u een hartklepaandoening heeft en uw hartklep ooit via een operatie gerepareerd of vervangen is.

Verder loopt u extra risico als u een vaatoperatie in de buik heeft gehad, waarbij u een kunstbloedvat (endoprothese) heeft gekregen. Het is mogelijk dat de Q- koortsbacterie zich hecht aan de endoprothese en een ontsteking veroorzaakt. Vooral in de eerste maanden na de operatie is het risico het grootst. Het is altijd verstandig om bij eventuele klachten, zoals koorts, contact op te nemen met uw huisarts. 

U loopt geen extra risico bij andere ingrepen aan het hart, zoals het plaatsen van een pacemaker, een dotter- of stentbehandeling of een bypassoperatie. Het hart zelf wordt bij deze ingrepen niet opengemaakt. Het risico op Q-koorts is even groot als bij andere mensen.

Is er een vaccin tegen Q-koorts?
Ja, er is een vaccin tegen Q-koorts beschikbaar, maar niet iedere hart- of vaatpatiënt komt hiervoor in aanmerking. De gezondheidsraad adviseert dit alleen aan bepaalde groepen hart- en vaatpatiënten. Voor hen kan Q-koorts leiden tot ernstige complicaties, bijvoorbeeld endocarditis. 

Het advies voor vaccinatie tegen Q-koorts geldt voor patiënten ouder dan 15 jaar:

• die ooit een endocarditis hebben doorgemaakt
• die een nieuwe hartklep hebben gekregen (mechanische of biologische klep
• met een aangeboren hartafwijking. Uitzondering zijn patiënten die een operatie hebben gehad om een ASD, VSD of ductus Botalli (ductus arteriosus) te sluiten. Als er bij deze ingreep geen kunststof materiaal is gebruikt en als er geen restafwijking is, is vaccinatie niet nodig
• met een structurele afwijking van de aortaklep of mitraliskle
• met een aneurysma of vaatprothese van de aorta

Hart- en vaatpatiënten die niet in deze categorieën vallen hebben geen verhoogd risico en komen niet in aanmerking voor een vaccinatie.

Daarnaast gelden nog een aantal andere voorwaarden. U mag:

• niet zwanger zijn
• niet allergisch zijn voor kippeneiwit en thiomersal
• niet besmet zijn met de Q-koortsbacterie

Uw huisarts moet u aanmelden voor vaccinatie. Overleg dus met hem of haar als u denkt dat u hiervoor in aanmerking komt.

Wat zijn de klachten van Q-koorts?
Er zijn niet altijd klachten. Meer dan de helft (50-60%) van de besmette mensen heeft helemaal geen klachten.
De klachten zijn vergelijkbaar met die van de griep:

• koorts
• hoofdpijn
• hoesten
• algemene malaise

Wees als hartpatiënt extra alert op deze klachten en neem contact op met uw huisarts als u deze klachten heeft. Ook als u twijfelt.

De meeste infecties duren kort. Soms zijn de klachten ernstiger:

• hoge koorts
• heftige hoofdpijn
• droge hoest
• (dreigende) longontsteking
• leverontsteking (hepatitis)

Wat moet u doen als u denkt dat u Q- koorts heeft?
Neem altijd contact op met uw huisarts. Die kan met een bloedonderzoek testen of u besmet bent. Als de Q-koortsbacterie de oorzaak is van uw klachten, krijgt u een antibioticum.

Wacht niet (te) lang met uw bezoek aan de huisarts. De behandeling dient bij voorkeur binnen 3 à 4 dagen na het begin van de klachten te beginnen. 

Wat zijn de mogelijke complicaties van Q- koorts?
De meest voorkomende complicaties zijn:

• endocarditis, een ontsteking van een hartklep
• chronische Q-koorts

Patiënten met een hartklepaandoening hebben een hoger risico op endocarditis. Bacteriën hechten zich gemakkelijker aan een afwijkende of gerepareerde hartklep. Lees meer over endocarditis.

De kans op chronische Q-koorts is niet groot. Minder dan 5% van de mensen met Q-koorts houdt er chronisch last van. Chronische klachten zijn:

• (ernstige) vermoeidheid
• koorts
• benauwdheid

Is het besmettingsgevaar in Oost-Brabant groter dan elders?
De diagnose Q-koorts werd voor het eerst in 2007 in Oost- Brabant gesteld. Dit gebied kent een grote concentratie van geiten- en schapenbedrijven en daarom is dit deel van het land nog steeds een bekend Q- koortsgebied. Maar ook in andere delen in ons land zijn besmette bedrijven. Op www.rivm.nl staat de meest recente informatie.

In december 2009 is men begonnen gezonde dieren in te enten en besmette dieren te ruimen. Men hoopt dat de kans op besmetting komende jaren hierdoor (veel) kleiner is.

Meer informatie
Meer informatie vindt u:

• bij uw huisarts
• op www.rivm.nl
• op de website van de Rijksoverheid
• bij de GGD in uw regio. Kijk op www.ggd.nl voor het adres bij u in de buurt